29 January 2023
29 January 2023
26.2 C
Malang
ad space

Nyenyek Tun…

logo paitun gundulRodok iyup, ate sore, kroso ewul. Enake mampir warunge Mak Ti ae, ngono batine Paitun. Tibae Mak Ti tutup. Ate liwat Gang Gawat, Paitun ragu-ragu, mosok bendino kuping dijejeli suarane keblek-keblek iku ae.

Sak klerap Paitun iling. Lak suwe gak rimpam nang hamure Mas Sunari. Ambek ngumbah kuping, ngrungokno sing sula-sula, mesisan ndelok kodew-kodew muda-mudi latihan mbeso, nari.

Paitun ublem gang halabes. Tekan ngarep hamure Mas Sunari tibae ipes, dapako unine gending, manuke Samian ngoceh ae, yo lek enak, menco wis kewut pisan, unine koyok bebek tikas. Tau biyen, Samian idrek tanggapan luar kota seminggu, dadak manuke ambek ojobe dicantholno ndik buri cidek jeding. Helom idrekan, Samian ngamuk, manuke unine dadak mek “ekgh… ekgh” persis unine wong ngeden.

Ojobe diumbah ambik Samian. Samian iku wong seni, duwe sanggar dewe, tapi gelek dijak neam panggung ambek Mas Sunari. Paitun rikim diluk, akhire rimpam nang sanggare Samian. Lhuw, onok Bambing (sakjane jenenge Bambang) mboh ambek wong-wong kono kok diceluk Bambing. Kait amping-amping ndik lawang pagere Samian, Paitun kaget, Bambing pancetae cucuke. Endik tibae yo ndik kene, ketoke uthek mbenakno salon.

“Lhooo Cak Min, kekasih ente datang menghampiri… wkwkwk!” Pancetae cangkeme ludruk iku batine Paitun ambek sik rodok dredeg pekoro kaget. Samian mek mencep. Tibae genaro aud iki maeng sekak ta.

Yahh beginilah Tun. Lha yoopo, idrekan ipes. Aluk sekak timbang nggeblak, ya?
Onok genaro oket, Londo (asline jenenge Jo, tapi celukane Londo, soale lek main drama tujubelasan didadekno londo, ancene praene blasteran, mboh blasteran Jowo ambek gendruwes le’e). Koyoke Londo ate ngabari.

“Cak Mian, sampeyan melok ta nang Atrakad? Jarene kesenian kampunge ewed diundang pentas nang Atrakad.”

“Ayas gak ro i Ndo. Ente jare apais?” Samian ngungib.

“Kanaku dikongkon Bu Ayuk, Seksi Seni Budaya RW, dipilih melok rombongan duta seni jare. Ayas yo yoopo, male kolem tewur hare. Nggolekno sangu, terus perlengkapane, durung lio liane.”

“Ngono iku lho, kok gak kene-kene iki sing dikongkon nangani. Lha terus model pembinaane yoopo.” Samian rodok emosi. Paitun mulai umbam masalah.

Endik sing ket maeng ngenem, salone wis muni dadak melok muni.

“Ayas wingi pas mbenakno son e Jianto, wong-wong pas tepak kumpul ndik sanggare Jianto. Kabeh rame pekoro iku. Krunguku, sanggar-sanggar seni ndik lingkungane dewe saiki wis ate ketam kabeh.”

Bambing dadak koyok tumbu ole tutup.

“Oyi ancene. Ente-ente ini lak wis ero ta. Iki rahasia tapi ente-ente perlu ero. Seksi Seni Budaya RW iku pinter thes. Iku anggarane jelas, bantuane yo hedeg. Tapi… carane yoopo cek ithab, yo golek sing harum, lek perlu sing gak rayab. Lek gak ngono yo diperintahno nang warga opo sekolahan-sekolahan ndik kene, opo liane. Kane thess… Sanggar-sanggar yo ngaplo… nyenyek tun…”

“Ayas sakjane itreng. Cumak lek arek-arek gak kompak yo yoopo. Mestine sanggar kabeh kumpul, genomo sing kane, lek perlu ngadep RW. RW yo cek ero seni dan budaya iku penting. Tau tah wong-wong pengurus RW iku nontok seni sampek kateg? Gak kiro. Paling oket dilut, awu-awu… cek dianggep peduli, maringono eskip,” Samian ngroweng.

Paitun tambah umbam gak kane omongan iki. Karepe ngumbah kuping, lha kok mbleset. Tapi gak popo, batine Paitun, aku tambah ero lek onok kenyataan koyok ngene. Aku biyen paling seneng nontok ludruk, tari-tarian, wayang wong, wayang kulit, seni-seni iku pokoke.

Saiki angel, kok ngono, ulang tahune Malang sing ditanggap gak jelas, wayange sing ditanggap guduk wayange wong Malang, senine wong njobo kabeh. Padahal ndik Malang gak kurang dalang. Tukang mbeso yo akeh. Seni asli liane yo akeh, apik-apik. Iyo yo, kok iso yo. Paitun nggleleng priatin. Londo katut kolem ngroweng.

“Aradusku onok sing ndik Atrakad, idrek ndik iku lho nggene tampil seni-seni sak Indonesia. Iku yo tau crito. Rombongan lek tekok Malang jare mbanyol. Arek-arek seni sing ate tampil iku bingung nyiapno pentas, bingung iku iku, jendral petisi, dadak wong-wong pengurus sing ngetutno, sing kudune ngewangi, nyupot, dadak tambah keplas, ngungib nglencere, blonjo.”

“Lha lapo kolem ae wong-wong iku. Entek-enteki transpot ae. Biyen jare Seksi Seni Budaya RW ate diganti wong sing genah, itreng Tibae pancet, kadit nes. Wayahe lak golek genaro sing peduli, iso ngrumat seni budaya. Gak rikim ithab thok ae. Gak socing blas.” Bambing nyantap.
“Yoopo lek ate ngganti. Pak RW ae ngelu, soale Bu Ayuk iku lak plek ambik Pandi. Podo sanjipake. Lek jare Bendhot, pren… pren… wkwkwk.” Londo noyug. Paitun rikim, heng koena mbulet ae.

“Skak…!” Bambing bengok. Samian gak trimo.

“Ente nganem lek pas slimpene nawak ae, wisss… nyenyek tun!”

Langit semburat werno maghrib. Paitun ngaleh tekok sanggare Samian. Nggremet henam turut embong ambik ngwasno ayang-ayange dewe ambik ayang-ayange wit-witan sing mbeso, menari-nari ndik aspalan dalan.

Pupuran Mbeluk

ilustrasi (Anja a)

Mambengi Paitun keturon maneh ndik pos, maleh kadit helom. Isuk-asuk karepe ditutukno rudit, lha howone adhem njejep hare. Mbuh kah, ate mlungker yoopo, uput-uput Wak Pan mlijo wis dirubung ebes-ebes kodew, kathik lambene koyok spiker kabeh. Iku durung sarapan, suorone wis koyok terminal bemo. Bah wis, mlungler ae ambek ngrungokno.

“Sampeyan maeng liwat bale erwe a mbak Tin? Tak delok kok koyok akeh wong anyar,” jare Bu Wiwik.

“Iyo buk. Aku krungu jare iku petinggi-petinggi anyar. Ngganteni sing lawas, sing kenek setrap. Pemain cadangan, adane bal-balan ae,” jare Mbak Jum sak njeplake. Iso maleh kekel kabeh.

“Mandarmugo ae gak kenek kartu merah pisan. Tak delok onok Mbak Ninil. Mangkane, mulai subuh wis bingung macak. Padahal biasane, jam sepoloh sik dasteran, ambek ngetapel nontok tipi mangku panganan. Maeng subuh pas aku nyapu latar, tak pikir wonge budal subuhan, tibake ndok-dok salone Siska wkwkwk…,” jare Bu Wiwik molai nyumet kompor.

“Aku maeng yo ketok Mak Tinik, Bu Wilujeng, terus sopo maeng, ooo… Mbak Bawon. Cumak aku rodhok heran. Mosok wong-wong iku moro-moro mbejudul dadi petinggi ndik erwe?” jare Bu Wiwik gaya mancing.

“Yow is rejekine ta buk, gak oleh njahe,” hadak Wak Pan plaurmen nyaut omongan. Mbak Jum yo sanap ta.

“Wong lanang ojok melok-melok, ini urusan perempuan! Ilingku awakmu wis gak sepiro krungu, tapi sik krungu ae.” jare Mbak Jum ambek njupuk tomat ate diuncalno nang Wak Pan. Wak Pan ancen wis rodok budheg.

“Eit…eit, tomat hadak ate digawe kasti. Sembarang larang, ate diuncal-uncalno,” jare Wak Pan ambik gaya nyaut tomate.

“Sampeyan lek rame ae, tak orat-arit blonjoan iki. Kene iki warga, lak yo berhak ero tah,” Mbak Jum macak bludrek. Wak Pan klakep, langsung ethok-ethok noto dagangan. Para kodew kembali saur manuk.

“Gak e, iso tah dadi petinggi. Awake dewe lak ero ta sopo wong-wong iku. Lek aku yo ngoco sik ta. Deloken maringono bendino lak sobo salon. Iki lak ngurusi pemerintahan se, gak poodho lho ambek ngurusi arisan erte. Lha wong sak jek jumbleg, nang PKK ae gak tau teko. Nang omahku ilo mek lek onok sing dirasani, opo njaluk trasi. Temenan iki,” Mbak Tin lek ngomong ganok potensione.

“Situke tambah mbak. Ndik ndi-ndi bendino mek nyanyi. Ben ketemu ndik ndi, mesti pas menyanyi. Lagu sembarang apal ketoke. Lak aluk dadi penyanyi tah, nyanyio ae enak. Lak sik enak ngapalno lagu ta timbang ngapalno peraturan eh… opo… undang-undang,” jare Bu Wiwik.

“Iyo yo buk, lek nyanyi lagune rodok lali, sik dikeploki. Lek peraturan gak apal, iso dikeplaki ta… disetrap barang,” jare Mbak Jum ambek nggegek. Wis tambah rame.

“Yo gak popo. Engkuk paling tugase mek dadi emsi ndik rapat-rapat. Opo nyanyi lek pas kancane ngaso rapat. Lumayan ta, karek nyeluk elektun thok, Sinyo ae wkwkwkw…,tapi bon e pancet,” jare Mbak Riani gaya nyekel mik.

Paitun tambah sumpek brebeken. Akhire tangi, ambik atame sik mrepet ketheken, tapi gak wani utem pos. Osi dietrek-etrek ambek Ebes-ebes kodew iku. Gak e, gak mari-mari lek blonjo, terus kapan masake. Lak iso sarapan abab tak keluargane, batine Paitun. Ewul pol hare, tapi kadit rayub-rayub lomba pidatone. Ngenem ae wis ndik pos, ambek tak raup terus pupuran.

“Sing blaen ketoke wanyik iko, Mbak Tin. Wong iku lak kudune lak ngukur awake dewe. Sampeyan lak ero dewe a, aku yo gak ngenyek. Uripe rumah tanggane yo rodok abot, tapi lek tuku golongane wedak, mik ap, hadohh… luarang-larang, sing laham-laham. Beha gak gelem tuku ndik pasar. Tapi lek iuran dasa wisma, mbulet mintak ampun. Arisan mesti njaluk oleh disik, ketan kolek gempo legi,” Mbak Riana nggebros wis.

“Koyoke saiki keturutan mbak. Mariki kepingin opo ae iso,” jare Bu Wiwik ngegongi.

“Opo maneh mari njabat petinggi, mesti akeh rapat, acara, undangan. Lho..lho… iso bendino nang salon. Oo iyo, mene ilingno yo, ayo totoan, mene modele rambute ganti opo gak. Gayane anyar opo gak. Biasane mlakune moro seje. Wkwkwk…” jare Mbak Tin. Osiae.

“Aku mene lek ketemu disopo opo gak yo? Soale wingenane tak ilokno pekoro pemean,” jare Mbak Jum.

“Kiro-kiro sing gelem nggak yo njaluk jangan blendrang nang omahku,” jare Mbak Tin.

“Hape ne paling langsung ganti anyar, langsung tuku telu. Rambute disemir ungu, opo nggawe wig,” jare Bu Wiwik.

“Lak koyok terong, ngawur ae sampeyan, wkwkwk.. poko ojok liwat taman,” Mbak Jum kekel hadak.

“Wak Pan, ndelok buku sampeyan., paling wong-wong iku sik ngebon yo,” jare Mbak Jum ambek nggoleki buku catetane sing blonjo ngebon. Ambek Wak Pan bukune ndang-ndang dislempitno jakete.

“Aku mbayangno yoopo yo. Lak durung paham blas wong-wong iku. Yo mandarmugo ganok masalah opo-opo. Kadung mbendino budal macak ayu-ayu, moro onok masalah pekoro durung paham. Cukup ta waktune gawe sinau. Amanah iku, gak main-main. Gak iso mbayangno, yok opo praene metu tekan bale erwe lek onok sing gak beres,” jare Mbak Riani mbengung.

Paitun wis gak kuat, ewul pol. Utem tekan pos. Kait mbukak lawang, ebes-ebes kodew iso njumbul, paling pecothot lambene.

“Lho… lho… lho… ratune sampun wungu. Enak temen oripmu, Tun,” Mbak Riani ngomong digetno ae.

“Wuikkk… pupurane rek, gak kurang mbeluk ta, iso koyok dempul,” lek iku ketok lambene Mbak Jum.

“Sik…sik. Iki ide apik iki. Petinggi-petinggi anyar iku kongkon pupuran sing mbeluk ae lek onok masalah. Kan lumayan, gak sepiro isin. Masuk…masuk…” jare Bu Wiwik koyok pengumuman.

Wak Pan sumpek, selak awan, dagangan osi kadit uyap. Sawine sampek ngletruk. Gubise ngringet.

“Wisa iki, mbayar opo bon, lak selak awan ta,” jare Wak Pan ambek ate ngaleh.

“Sing enak sampeyan lek ngomong,” jare Mbak Jum, ambik karepe nggudho. Nggoleki opo iku. Lhuk, hadak Mbak Jum njupuk kanji plastikan. Disuwek plastike, nyawuk kanji marani Wak Pan. Wak Pan kroso, brompite distater gak murup-murup, langsung mencolot iral sak kayane diuber Mbak Jum. Womg-wong kolem kaget, tapi mek ndlomong.

Kesempatan iki, batine Paitun ambek cepet-cepet ngaleh. Mumpung wong-wong emar ewed.

Ndik embong Paitun ngungib, lapo gnaro-gnaro kok tail kabeh. Kroso kadit kane, nggrayahi rai ne. Kok tambah kaku pipi iki. Ooo… jait, iki pasti kelakuane Bendot lek gak Bambing. Ayas pas rudit wedakku dicampuri koyoke. Kanji paling. Engkuk bas-bas semen putih. Dhes ancene. (idur)

Jenang Sapar…

ikon paitun gundulHowo panas koyok ganok enteke. Ndik latare air mancur Alun-Alun, Paitun klesetan ngedem awak, nayamul oleh semriwinge kepyure unyab. Koyok ndik pantai wis, tapi duduk pantai banyu anjlok, iki banyu nyiprat. Adah… kanae apais sing clometan iku.

“Onok ikan duyuung… ikan duyung… nggendong kucing!”

Wis a, temenan, sak Alun-alun tail kabeh, arek cilik-cilik mblayu marani. Sing nggrumbul ndelok tandak bedhese Pak Untung, iso kolem semburat marani ayas. Boimin Tahu gak kaop lambene koyok wajan.

“Iku duduk ikan duyung le… iku iwak klothok diseweki… kak kak kak….,” Boimin kekel. Blekok iku… lek ngguyu koyok luwak.

Lhuk… Pak Untung sak sedebe mendelik nang ayas, Hadah… sedebe atame harem ngamuk ate marani, iral ae ayas, timbang dikrawuki. Ayas
mblayu ngetepeng, lha kok tambah ditabuhi ambek Pak Untung. Wong sak Alun-alun surak-surak. Saking kekele, Boimin karepe cekelan pikulan, tapi pikulane ucul, mbleset, njlungub raine ublem pas pancine petis.

Gentenan, wong-wong genti nyuraki Boimin, ngono yo ditabuhi terus ambek Pak Untung. Sedebe keplas wedi ndelok Boimin, gingkang ngamplok sak kayane nang bose.

Awak aman wis, ambekan karek seprapat hare. Nang warunge Mak Ti ae, ngelak… ewul pol pisan. Koen lek ero hedol e hmm… mblendrang thes.

Waduh onok opo iki, emar pol. Kanyab umbul-umbul, genaro grudukan. Warunge Mak Ti bek uwong, dengklek e entek, tapi kursi plastik pathing slengkrah. Sing marung gnarone dempal-dempal koyoke gak wani lungguh kursi plastik. Slimpe thithik iso nggeblak kalem.

Waduhh… lha kok buntut wolu thok sing nglumpuk. Kok muncul ngene iki, lha iku… Nomba, Eko, Mul, lhuu… Indab… Dra’ub, Solikin, Bengeb, meh kabeh onok. Gak ewul ngono eskip awak, batine Paitun. Bah wis. Paitun kalem-kalem ublem liwat mburi.

“Sik repot iki Tun, koen rene lek luwe thok ae. Mbok ngrewangi,” Jai rame ae. Atase anak angkat ae nyocot. Mboh biyen Mak Ti nemu ndik ndi, ndik Kali Kasin paling. Metesek, gayae koyok ahli waris ae. Untune koyok ruji.

“Koen gak ro ta Tun. Ndik kampung sebelah onok pilihan Tun. Kene katut ruwet. Aku maleh bukak sampek bengi-bengi Tun, Lek luwe njupuko dewe ae yo… ganok sing ngladeni,” jare Mak Ti. Jai langsung mlorok, raine koyok sablukan.

Oo… mangkane gerombolan buntut wolu kok lengkap. Paitun ungak-ungak tekan mburi mejo. Mul ketoke mbureng, bolone disrangap kabeh.

“Ojok dibaleni kelakuan ngono iku rek. Mosok wingenane ente nggowo gnaro agit, gayae surbanan, jare iso ngongkon jin ngrewangi nyoblos barang. Khayal. Durung mari ngomong sing utas dijegug ambik Dra’ub. Nawake sing aud langsung ngetepeng, koncone mlungker dilanggit,” jare Mul.

“Kin, koen yo ngawur. Ente yaolo pol. Nggawe acara ngundang wong sak RT jare gawe temu warga. Jaluk ojir gawe operasional. Tibake opo? Asline dadak nyunatno anake. Temu warga apane, nyirik sak buwuhane… Genjik iku,” Eko wadul. Solikin gak trimo.

“Ente kadit nes Ko. Deloken jithokmu. Ayas ero, ente ngawab sembako rong pikep. Jare mbok dum-dumno. Nyatane opo? Gak sampek seminggu kidamu bukak lawetan sembako. Saya tahu Om…,” jare Solikin. Eko abang ireng raine. Mul koyoke ate nengahi.

“Wis, saiki ngene. Ente-ente kabeh iso ditoto opo gak? Lek kadit… yo mlaku dewe-dewe ae. Iki idrekan rek. Bah sing menang apais, sing kalah sopo, iku urusan mburi. Sing penting kanan kiri oke. Lha gendheng ta ate mbelani salah siji. Sing penting ojir co! Tapi yo ojok dinakam dewe. Digawe kembul. Ngono lho pren,” Mul tipis lambene, batine Paitun.

Nom-nomane biyen, Mul idrekane ancen dadi combe ndik Alun-alun. Yo combene wong dodol obat, combene wong dodol nomer.

“Calone pilihan kampung halabes odis agit ta?” Bandi takok.

“Onok calon sing naisak, Sam. Wis bondo cupet, oleh wakil tukang gendam. Nguput terus ojir jare gawe sosialisasi. Time curiga, disanggong hamure. Tibae pegaweane ben bengi mek melekan nggedabrus ambek bolo-bolone. Menene tangine awan jam utas. Gak idrek tibae. Idreke ndek pabrik odol, odol-odol kesake aramaut. Ngono lek oket jas-jasan, ngakune araduse wong top, tapi dasi ae nyeleh kancane. Ngomonge ente lek ero, sula… wong-wong iso percoyo hare. Jait.” Dra’ub crito.

“Sing urusan wingi wis beres, Sam. Bingkisan karo ubo rampe dan lain sebagainya wis tak atasi. Diewangi Bengep ambek Nomba,” Bandi laporan. Kaose Bandi mbois hare, onok gambare tangan nggowo panah, tulisane opo iku… Robin Hood… oo duduk, eala tibae tulisane Rokim Hood.

Solikin kober ae nyathek lambene.

“Temenana? Benera Mbon jare Indab?”

Nomba manthuk. Bengep tolah-toleh ngglendem. Solikin ngetet ae.

“Engkuk bas masmu mben bukak toko sarung.”

Pas ngomong ambek mlengos, dadak Solikin ngwasno ayas. Paitun telat ate ndlesep.

“Lho Paitun, nawak lawas… wis oleh dum-duman Tun? Oo… tapi ganok hare dum-duman sewek. Njaluko Bandi ae… stok sarunge sik akeh,” Solikin nyemoni Bandi.

Bandi mblethat emosine. Nyaut kursi plastik ate diuncalno nang Solikin. Untung didangdangi Eko. Waduh kesroh iki. Warunge Mak Ti osi-osi mbledhos. Jai mek ndlongob. Lek koyok ngene tak ngaleh sik ae ayas, batine Paitun ambek ndredeg terus utem. Onok opo-opone ayas osi kecokot.

“Ojok kesroh ndik kene. Lapo ae. Ayo buyar…buyar!” Mul mbengok metu kerenge. Kabeh klewas-klewes nyengkre.

Paitun nyepetno uklam. Tekan ngarep hamure Bu Wiwik, ketok wong-wong, Nanang, Endik, Juwari, Bianto nglumpuk, ketoke nakam-nakam. Mosok slametan. Slametan opo kok sore.

“Lha iku Paitun. Mrinio Tun. Iki lho, Bu Wiwik nggawe jenang Sapar. Kane Tun, onok grendule!” Bambing metu genae. Wanyok lek onok nakaman umbam ae.

Paitun nggumun, tibae sik onok sing iling jenang Sapar. Wong-wong sederhana koyok ngene iki sing tambah iso moco urip. Paitun iling nasehate jenate hame Bu Tin panti.

Mbah Sujono biyen crito, lek wulan Sapar ngene ini onok sing diarani dino Rebo Wekasan. Dino sing bek karo braolo, ewonan musibah iso kedaden. Waduh, lak emben rikime Paitun. Kabeh iku iso ditamengi, jare Mbah Sujono. Kudu turah ibadah, kudu kathah sedekah, ambek kudu sak akeh-akehe nglakoni apik karo tonggo lan lio liane.

Paitun nyiduki jenang Sapar ndik piringe, ngecapi ambek ndredeg. Paitun rikim, lha iyo mosok wong-wong sing pinter iku, dum-dum sembarang kalir opo niate wis bener yo. Kok lek onok perlune kait dum-dum. Lek ilingku, sedekah iku yo kadit hutub balen. Lha ancene lak wis kewajibane, terus ate goroh model opo, kadit osi ente ngaling.

Sakjane paitun kepingin suwe jagongan ambek wong-wong. Jenange kane, bayem rine, ayem atine. Tapi sikil kudu ndang uklam dienteni dalan.
Ndik pojokan gang, gak sengojo Paitun papakan Mul ambek Bandi. Benderan gak ngreken ayas.

“Ndi, aturen yo. Sarung ambek liane amanno sik. Mben dicairno ae. Ojok ero arek-arek. Tak enteni ndik hamur yo,” jare Mul ati-ati terus mlencar.
Gerimis mulai kepyur padahal srengege sik padang. Paitun niat kadit ngiyup, yakin karo seweke sing wis grimpis, sewek sing njogo awake mulai lair sampek mati engkuk.

Rikip Telepon Pinter

ikon paitun gundulSEMINGGU iki Paitun ketok melbu metu kampung. Paitun uklam ambik endase ndingkluk koyok onok sing dirikip.
Onggot-onggote kadit itreng opo sing lagi dirikip Paitun. Kadang kodew iki ngguyu ewed, tapi moro-moro yo ngenem, raine yo ketok nesu.

Asline Paitun kadit tau ketok nesu. Ben dino ketok ngguya ngguyu dek teras hamure.

Yo gak salah lek onggote akeh sing kaget delok Paitun Gondol kok moro-moro ketok nesu.

Cak Paimo sing hamure dempet mbik hamure Paitun yo naisak delok onggote nesu. Paimo nyobak nyopo Paitun sing lungguh ndoprok dek teras hamure.
Paimo sing umure luwih enom teko Paitun takon, ”Lek Ton, kenopo kok ketok lemes?’ Paimo sengojo takon lemes, jogo-jogo supoyo Paiton kadit tambah ndadi nesune.

”Oyi, Mo. Ayas lagi ngrikip ambik jaman saiki,” jawab Paitun. Ati Paimo kaget krunggu jawaban Paitun. Masalahe, kadit biasane Paitun rikip jaman. Opo maneh rikip negoro, kadit kerikip dek endase Paitun.

Urip Paitun ben dinone mek kluyuran mbik ngguya ngguyu. Masio ngunu, Paitun seneng ngudang kera licek kanae onggot-onggote. Mangkane, dek kampunge akeh sing seneng ambik Paitun sing urip sakonoke.

”Kenopo ambik jaman saiki, Lik Tun?” takon Paimo.

Ditakoni ngunu, moto Paitun rodok mendelik. Paimo yo rodok ndredek wedi lek moro-moro Paitun tambah nesu.
”Umak kadit itreng ta, kok balik nakoni ayas, Mo, ” jare Paitun. ”Ayas iki bingung yok opo carane ndelok isine barang iki, ” jare Paitun ambik ngetokno kotak teko jeroh tas kulite sing wis bulak iku.

”Iki loh, Mo, ” jare Paitun ambik nduduhi kotak nang Paimo.

Ndelok kotak otom Paimo yo katut mendelik. ”Sampean oleh teko endi barang iku, Lik Tun. Iku jenenge gadget alias telepon pinter, ” jare Paimo.

”Ayas dikeki genaro tapi ayas kadit lanek. Ayas yo kadit itreng jenenge. Genarone awake licek, kocomotoan. Mari ngekeki barang iku terus dipeseni lek pingin dekok beritane ngalam kongkon moco dek www.malangvoice.com, ” jare Patun mbik nyrocos.

”Oooalaaa, Lik Tun. Jaman saiki yo kok sik ono genaro kipa gelem ngekeki telepon pinter nang sampean, ” jare Paimo ambik narik ambekane.

”Lah opo iku sing dimaksud wewewe malang pois dot com, Mo? ” Paitun ganti takon. ”Sik, Lik Tun. Tak setinge trus tak bukake malangpois iku, ” jawab Paimo.
HP anyar mari diutak-atik, ambik Paimo diduduhno otome Paitun. Ndelok gambar sing ono dek telepon pinter, otom Paitun tambah mendelik. Lambehe kecapan, ambekane kembang kempis, ambik tangane ngrebut telepon pinter, ”Kok kipa yo, Mo.”

”Lek umak pingin delok berita opo ae sing ono dek malang raya iki, ga usah repot, Lik Tun. Moco dek www.malangvoice.com wis muncul gambar sak berita sak ngalam. Wis, ngerti ta, Lik Tun,”
Endase Paitun mantuk-mantuk delok layare telepon pinter ambik ndlujur uklam ublem nang hamure.

”Ooalaaa, Tun.. Tun.., ” jare Paimo ambik kukur-kukur butake.**

 

Barongan

ikon paitun gundulPaitun uklam santai pas wayahe helom. Ngrasakno howone Malang, lek jam setengah wolu isuk ngene pancen mulai kane, seger. Koyoke kudu nrabas Gang Gawat iki, lek gak, iso ingeb tekan hamur, batine. Cidek pos, Paitun karepe ngaso ndik buk, tapi kok akeh genaro jagongan.

Bah wis, sikil wis lesek, aco ae. Temenan, kaet nendes, gak lidok, suarane wong-wong iso koyok tawon astep. Bendot ketoke sangar tibake yo criwis. Slathem njeplak nyaingi combene genaro lawetan jamu ambek sulap.

“Oyi tooo, barongane gak odis dibabat karo Pandi. Gusti Allah gak sare…” Bendhot los mlethos.

“Slamet Ndot, jathuko yoopo kampung iki. Lha iku barongan karek utas, cobako dibabat wahhh … kampung lak osi koyok open tah! Rong ulan osi-osi ente dadi rengginang, Them. Lha lak bendino sumuk tah.” Slathem digarap mek atawek.

“Sembarang lek diperjuangno iku mbois pren. Opo maneh lek gawe kepentingane kampung. Barongan iku masio mek ngono, iku mbesuk penting. Kadit ewag awake dewe thok, iku masa depan. Lak ngonoa pren?

Paitun ngempet ngguyu, Mangkane wong-wong lek ngarani Bendhot ‘mas pren”, soale lek gnomo mesti pran-pren ae. Seje ambek Bianto (nawak-nawake lek nyeluk ‘Bionta’) soale senengane nggawe bahasa, gayae kementing. Lho ya. iku mesti Bionta sing pidato.

“Sebenarnya semua itu kan ada aturanya.” Bianto mulai, dehem dhisik mesti.

“Wis, resmi iki,” Nanang nggudo.

“Sik tah, sebentar, rungokno sik ta,” Bianto mendelik nang Nanang.

“Yang sudah kita lakukan, betul! Ndak pa-pa. Justru Pandi yang harus belajar nang awake dewe-dewe iki. Musawaroh iku penting. Dialog itu penting. Umpamanya waktu itu Pandi cerdas, masalah ini ndak akan terjadi. Oyi?” Nanang ngempet ngguyu. Liane macak serius cek Bianto kadit tersinggung.

“Soal ada yang setuju, onok sing kadit, gak popo. Mosok wong podho kabeh? Ombol ae gak podho yo gak
regeg. Apalagi soal lingkungan kita, alam iki nawak ewed. Barongan iku onok termasuk gawe njogo arsine kampung iki.”

“Nggeh pakde…” Slathem kober ae sukur mlethes.

“Pancet ae koen Met. Ente ta lak sing nggarakno rapat RW kesruh. Warga maleh pecah gara-gara ente.
Koen sliyat-sliyut omonganmu.” Bianto atame mulai harem.

“Untung onok muda-mudi melok rapat. Pandi rodok grogi lek rapat onok muda-mudi. Arek-arek saiki cerdas-cerdas, mereka tahu betul yang diperjuangkan buat kampungnya.” Slathem jegidheg kluthek. Bianto mendeliki Slathem ae.

“Jangan lupa, muda-mudi, arek nom-nom iku mbesuk sing njogo kampung iki. Mosok kita yang tua, kewut-kewut ngene, memberi conto yang nggak bener? Yoopo?” Bainto berapi-api koyok kampanye. Dadak tekan kadoan ojobe Bianto metu ambek mbengok.

“Wisa, bengi-bengi ngablak ae, kalah bandar bingo. Jarno tak kancingi lawang sampeyan!” Bianto mencolot helom, kabeh atawek ngakak. Paitun kekel, kapokmu kapan koen. Malem-malem pakek bahasa.

Paitun ngadeg, ngaleh ambek mesam-mesem. Sing jagongan ketoke yo mulai rayub. Paitun krungu remeng-remeng.

“ Ndhot, liwat endi ente? Lapo mubeng”

“Kadit. Liwat kene ae Nang, bareng aku ae. Aku gak wani liwat hamure Pandi.”

“Lho opoo? Gak popo.”

“Liwat kene ae, ayas wingi papakan gak disopo hare. Takoko Slathem, ente yo dirowengi yo Them?

“Oyi, wis awak kenek. Wionge mbureng ae saiki.”

Ingeb tambah peteng, tapi howone kampung sejuk, adem. Ayang-ayange godhong barongan koyok dada nang Paitun sing gak tau kesel uklam kolem uripe dipadangi sinare bulan tekan langit.

Kadit Nes!

Gerimis arang-arang, tapi langite padang. Onok wewe gombel manak paling. Paitun pancet uklam. Gak popo mamel–mamel thithik, maringono rimpam nang warunge Wak Mul, batine Paitun. Pojokan parkiran, orem-oreme ciamik. Lonthonge sula. Sampek saiki lonthonge bungkusan godhong.

Kaet mbayangno orem-orem, warunge Wak Ri lha kok emar temen. Lhuk… onok Parman satpame mol, Warno ripus taksi. Samut cilok, ngipok okere kebal-kebul. Onok sing nggrumbul ndik ngarep lawang, yoopo awak lek ate ublem. Ngomong saur manuk, pathing pecothot, saingan ambek suarane brompit parkir.

“Gak e, ayas sampek heran, ate diapakno ae kutho iki. Nggawe sembarang kok mesti nggarakno emar. Kathik gak tau tepak. Ayas masio wong embongan yo ngerti seni,” jare genaro sing gawe jaket levis. Umure kiro-kiro tekes tapi pawakane mbois, macak enom cuma untune tanggim, karek agit.

“Ayas wingi yo gak osi njawab hare. Pas ublem Malang, penumpangku takok, yoopo Malang mas, kok umek ae, jarene. Ayas ate njawab, wonge dadak ngomong terus ae. Sak iki Malang jarene kipa yo? Tapi aku krungu jare onok sing kadit nes. Malang iku mbois. Tapi kudu itreng mboise Malang iku yoopo. Lek kliru yo tambah ndesit. Mboise Malang iku seje, jarene. Ayas oyi ae, lha ate njawab ganok stan. Genarone ketoke wong intelek, tapi lek ngomong thas thes. Dowo wis…,” critane Warno. Warno biyen supir bis. Entek bis telu dipecat. Sing disasak liane rombong ambek wit. Untung korbane ganok sing ketam, tapi warase suwe.

Sing nganal kewut, imblake necis, rambute semiran gak roto, koyoke pensiunan pejabat njaluk emboh orem-orem ambek komentar.

“Ngatur kutho iku gak gampang, dik. Cuma ya ndak bisa seenaknya sendiri. Lak kudu didelok sik, akeh manfaate opo mudorote gawe masyarakat. Kudu ne lak wis paham. Mboh mene lek onok kepentingan liyane. Kaet biyen ngono iku onok, tapi sing saiki kok koyoke rodhok gak enthos,” jarene, ambek nampani mangkok. Embah-emboh ae tak delok wanyik iki, batine Paitun. Kewut nyethet orem-orem. Nyekel sendok ae nggreweli.

Sing jaketan levis tambah ngroweng.

“Lek rasan-rasane arek-arek, koyoke sing nangani iki sakjane pinter tapi onok ndesite. Paling sik kepingin ngetop, cek diarani mbois. Onok gunggungane, dikeploki konco-koncone tambah ndadi. Apais wanyok iku, ket biyen kene-kene yo kadit itreng. Bener jare penumpange Warno maeng. Gak ero mboise Malang iku yok opo, kepingin ngetop keliru, mekso. Tapi yo mboh se, isoae mek dikongkon.” jarene.

Dadak arek parkiran nyaut kolem ae.

“Yo sik ngetopan awak, bes. Sak Malang sing parkir kene sopo sing kadit lanek nang ayas,” ambek ngakak. Samut cilok sing kaet maeng mbeluk ae, moro-moro njeplak.

“Heh, ngetop apane wong koen gak mbois. Karcis iku kekno, susuk ono, wong-wong gak usah leren njaluk, doel. Iku mbois jenenge…” Arek parkir iku langsup klakep, untung keslimur brompit oket. Wis kabeh ngengongi ambel kekel.

“Paitun iku lho mbois. Kewut tapi ngetop,” Samut makakno awak. Sempel arek iki. Ciloke kanji thok. Tau biyeng wong sak kampung diamuk. Ujube lak isin, Samut kakaen alasan lek dikongkon kolem kerja bakti. Keblek iku kadit odis lawetan, gara-gara kanjine diisakno kabeh nang wong-wong gawe ngelem gendero cilik-cilik sing ditarik benang terus dipasang ndik nduwure embong pas tujuhbelasan. Nang ujube gak kiro wani, kepingin diraupi saos ta.

“Ente lek lawetan maringono tambah laris, Mut. Maringono ndik Malang akeh nggen nongkrong, taman onok gembok cintane barang. Osi-osi bakale onok taman kerangkeng asmara, pangku-pangkuan park, taman indehoi. Opo maneh… taman nendes kodew… Wiss… ente jaluk opo. Liane emar, koen nyerek Mut… ha… ha. O yo, taman cilok, cinta lokasi..ha…ha… Tapi ojok liwat Arjosari ente. Tail cilok… iso dianclap koen karo kucing garong sing untune tikas iko,” jare sing jaketan levis. Lambene podo ambek jakete, dhedhes kabeh, batine Paitun.

Onok ibuk-ibuk sing ngadeg ket maeng ngedat angkot kolem mesam-mesem. Ngono yo kober ae ebes kodew iku mlethes.

“Niku sanes kucing garong mas. Niku singone mari opname, hi…hi…,” osi ae Poniti iku, batine Paitun. Sanggule nemplek koyok bakpao. Tangane mblarak sempal, kalunge ngrentep sak gelange, paling ate melok karnapal. Karek nggaekno swiwi, iso koyok widodari. Kodew Malang sinam-sinam asline. Seje lek Parman, lek iku gegere klopo sempal. Kait tak batin, Parman nglirik awak.

“Urusan ngono ojok nokat Paitun. Ente-ente iki kuno, angel lek dijak maju. Takoko arek-arek iku, yok opo nurut sampeyan, mas?” jare Parman macak kereng.

Kera agit sing ket maeng dlomong thok, iso ngungib. Koyoke arek kuliahan. Paitun iling, iku lak arek-arek sing biasane grudukan demontrasi. Raine kileng-kileng, ngelak paling mari panasan. Kongkon sekolah hadak caring. Tapi lek gak arek-arek iki, sopo sing gelem ngilingno pemerintah.

“Nuwun sewu, bapak-bapak. Memang semua ya harus maju. Tapi maju yang bagaimana. Kan harus diperhitungkan juga dampaknya. Mungkin secara fisik bagus, tapi kalau ditelusuri lebih dalam, ternyata bisa-bisa justru merongrong budi pekerti dan budaya masyarakat. Sepertinya semua dikerjakan tanpa dipikir panjang. Kan tidak salah kalau orang jadi bertanya-tanya. Itu biayanya dari mana, apa pakai hasil pajak? Kalau pakai uang negara ya tidak bisa kalau cuma untuk membiayai ambisi pribadi, apalagi yang merasakan hasilnya cuma segelelintir atau sekelompok orang saja. Pakai uang pribadi saja ya ada aturannya. Kita-kita ini kan hanya mengingatkan. Ya kadang-kadang yang namanya kekuasaan itu semakin naik, memang bisa membuat gelap mata, ujung-ujungnya ya nggak amanah,” jare arek situke ambek semangat. Ketok lek arek pinter, batine Paitun. Bathuke sigar degan, nggilap nglopo.

Wong-wong mek manthuk-manthuk. Wadah… iki, lek pekoro ojir-ojiran tak nyengkre ae aku. Mburine mesti tewur. Paitun nylenthung utem. Terang ketoke, terang lek sik grimis maksute. Enake ublem mol ae, adem ndek njero, iso ambik nggaringno sewek mamel iki, rikime Paitun. Cek cepet liwat ondo munyer iku ae, tambah deres hare. Lapo dadak Parman satpam ndang-ndangi.

“Tun, koen lek ate munggah liwato undak-undakan ae. Kono. Ayahab. Lek liwat kene engkok sewekmu kesrimpet. Sopo sing tanggung jawab!” jare Parman macak bludreg. Liwat undak-undakan lak tambah lunyu ta. Oo… bedun iku, kadit nes!

DREMULEN

Udan tas mari, embong sik nggilap banyu. Paitun uklam male rodok ngebok soale ambek ngelesi unyab ngecembeng. Slimpe thithik osi keblowok. Dalan ta udun njebrot. Lampune embong mrepet pisan. Tekok kadoan Riadi sepedaan iso koyok ulo-uloan. Iki lek awak kadit waspada, iso diceproti ambek arek sempel iku. Lapo mudun marani ayas, batine Paitun.

“Tun, ojok liwat kono. Ndik omahe Pak Bejo akeh isilup. Nrabaso gange Momon ae,” jarene ambek terus ladub henem.

Prasamu buron ta ayas. Ente mosok itreng, Di. Isilup pren kabeh ambek awak-awakan. Maleh penasaran, tail pisan ae nang hamure Pak Bejo. Lhuw iyo, akeh isilup. Lho, laopo Pak Bejo dietheng-etheng terus diublemno nang libome isilup. Sirine ne liu-liu kelap-kelip terus libome ngaleh. Ndik ngarepe tokone Cik San, ibuk-ibuk nggrumbul. Paitun mripit nyidek. Gak lidok, koyok radio rapat.

“Sampeyan lek gak ero urusane, gak usah crito. Iso dadi pitenah Mbak Yah. Iku wong kenek musibah, lak saaken ta,” jare Bu Wiwik. Mbak Yah rodok mecucu, sik ngetet ae kementhus.

“Ancene kenyataane ngono kok. Sampeyan lak ero kabeh, deloken bojone. Gelange ngrentep. Kalunge sak ombyok. Lek nang salon koyok marung, meh bendino. Yatik salon iku sampek bingung, bendino modele rambut njaluk ganti. Mangkane iku. Aku gak ngrasani lho yo?” jare Mbak Riana.

Jenenge ae radio rapat, kathik sing agit radio rusak, sing utas mbrebet, liane potensione cepot, situke batreine nayeng dikareti, yo bayangno ae unine, gak trimo stereo thok, jelas krodit.

“Tas e sing sak ipet iku ae, regane jutaan. Durung regane sepatune, ditukokno Paitun iso oleh sejinah,” jare Mbak Yah. Wong-wong ngempet ngguyu. Lapo nyandak-nyandak ayas, rikipe Paitun. Repot sol sepatu iku, gelungane koyok cowek, paling made in urek-urek. Lambene Mbak Yah tambah barak.

“Ben riyoyo ganti montor. PKK jarang teko. Paling wedi le’e kumpul kene, wedi kulite sing mulus iku katut ireng. Tau biyen melok senam isuk-isuk, wong lanang-lanang sing biasane turu ngleker, iso tangi isuk kabeh. Kok iso moro kompak melok senam. Sename gak sepiro, mulek ae. Gak kaop wong lanang, motone sing senam,” jare Mbak Yah.

“Tapi bojone Pak Bejo wonge apik kok, langganan gorenganku, lek tuku gorengan ndik nggonku mesti akeh. Ben onok acara ndik omahe opo ndik kantore mesti mborong gorengan. Kathik gak tau gelem disusuki. Lek slametan kabeh tonggo mesti diteri berkat,” jare Lek Jum.

“Iku lak sangking a Jum. Paling gorenganmu mek dipangan papat, liane gawe sawat-sawatan,” jare Mbak Riana hadak nggarai regeg ae. Lek Jum ketoke rodok njahe.

“Ojok ngenyek sampeyan. Paling sampeyan iri. Menthil atine. Wong lak rejekine dewe-dewe. Kok iso sampeyan koyok ngono. Wong sampeyan yo gelek diteri, riyoyo yo diparani. Ojok crito sing enggak-enggak ta. Sampeyan gak saaken ta nang keluargane, anak-anake?” Lek Jum sanap. Wis gorengen ae sanggule iku Lek Jum, batine Paitun. Ngono Mbak Yah yo sik ngetet ae.

“Tak akoni, loman ancene. Tapi buktine, saiki bojone ditangkep pulisi. Lak gak beres ta. Paling yo wis ngono iku…” Durung tutuk Mbak Yah ngomong, disantap ambek Lek Jum.

“Paling opo? Mbok ngoco sampeyan iku. Pas bojo sampeyan bangkrut biyen, sopo sing nulungi. Sik untung sampeyan saiki gak golek othis. Ojok ngono. Sing biyen sampeyan ditekek bank thithil iko, sopo sing noroki? Wong iku, gak mesti nasibe. Kadang ndik nduwur, yo kadang ndik isor.”

“Wisa…male bengkerengan! Ayo nyengkre kabeh. Kok liane ngrasani tonggone ae. Yah, ambek koen Riana, lambemu iku kapan-kapan dandakno yoh? Wis ero tonggo kenek musibah, lambemu sik koyok ceret ae. Wis gak usah ngurusi rumah tanggane wong, ayo…buyar! Koen nyingkrio pisan, Tun, Kono…nang pasar malem ndik lapangan kono.” jare Bu Wiwik ambek nggesuh wong-wong iku, terus ngaleh pisan. Wis a, awak maleh kenek. Bener, Mbak Yah ambek Riana iku lambene diobrasno ae, batine Paitun mangkel.

Ada pasar malem ini. Mrono ae wis, suwe hare gak ketemu pasar malem. Temenan, tekok kadoan nyorot-nyorot soklene. Lapangane padang jingglang kanyab lampune. Mbois iki. Ndik lawange ublem, hadak Riadi hansip macak kereng, malangkerik ndang-ndangi ayas ate ublem. Tapi maringono mrenges ambek ngongkon ayas ublem. Pancet ae sentolop iku gayae.

“Koen ojok numpak dremulen. Iso mencelat koen engkuk,” jare Riadi. Kadit doel, ayas lek onok pasar malem ngene iki, mek kepingin nunggoni ndelok arek-arek licek numpak jaran-jaranan munyer. Cek iso mbayangno anakku. Oala, ndik ndi yo anakku, batine Paitun nelongso.

Kait selonjor, pasar malem gempar. Sing numpak dremulen emar bengak-bengok. Tiba’e dremulene macet. Paitun kolem sing nontok podo gembruduk marani. Kabeh gopoh. Panitiane ngekei peringatan ndik corong. Ndik ndhuwur dremulen kabeh yo cerik-cerik.

Kok tau krungu suarane sopo iku. Lhugg… pas ndik dhuwur dewe hadak Bambing. Lho, Endik pisan. Sempel ta brengkesan iku, lapo kewut dremulenan, umel-umel pisan. Mangkakne maleh macet. Bendhot sing tepak lungguhane ndik isor, mencolot mudun. Ngono yo ambek ngakak nggarapi Bambing, padahal tukang dremulene gutap mbenakno mesin desel e sing rewel. Onok isilup utas kolem ngendalekno situasi.

“Mbing, muduno Mbing! Jare ente iso ngawang! Awak siap wis nampani. Ojok ngompol lho pren!” jare Bendhot tambah gunggungan.

Bambing raine pucet campur njahe pol, ambek nyekethem gocekan. Kathik suarane arek licek-licek nangis saur manuk. Ngono Endik lungguhe ndik halabese Bambing, kepancing Bendhot yo kober ae kolem nggarap Bambing.

“Ndhot…, wanyik grogi, ate gingkang jare jimate kari. Areke mbrebes mili..kik kikk kkk…. Celukno Tante Bembi, Ndhot! Mbing ojok obah ae lho ente, melip iki, dremulen iki osi njombat engkuk. Ndungo sing jelas Mbing!” jare Endik nggudo Bambing sing mek osi mbureng, mentheleng thok ambek adus kringet.

Gak suwe, greengg… desele murup. Dremulen mandeg, kabeh mudun gentenan. Sing jenenge Bendhot langsung iral shio kuda. Bambing nyaut imblake Endik luput, Endik mencolot mudun langsung ngetepeng sampek ate nubruk wong lawetan gulo kacang. Pas wayahe Bambing, mlorot alon-alon ambek disuraki wong-wong. Riadi sing kaet maeng kekel ae, iral pisan ndelok Bambing ate utem. Lawange portir ditinggal hare. Bambing diparani isilup keamanan, ketoke diperingatno, terus dirangkul ate diterno nang dalam utem.

Oala, Mbing…Mbing. Mangkane ojok kakean polah, batine paitun. Urip iku koyok dremulen. Kadang ndik ndhuwur, sekali waktu ndi isor. Lek kadung macet koyok ngono iku, yoopo? Osi dhedhel dhuwel ente lek gak siap. Ndik ndhuwur ambek ndik isor podho ndrawasine. Sawang sinawang, Om. Waduh… lapo Bambing marani ayas.

“Lek ada kamuh, ayas mestih apes. Awas koen, ojok sampek critro wong-wong. Bikin maluh!” jare Bambing ngancam ayas.

Bambing kadit itreng lek Tante Bembi ujube wis ndik mburine, kathik modhele koyok ate ngrakoti sing kanal. Isilupe filing gak enak, terus ngaleh. Keturutan Bambing dicetholi turut dalan. Kathik suarane bojone koyok sirine.

“Ditinggal arisan diluk ae ucul. Kok cik becike… nyethik setriko dadak ditinggal dremulen! Lek omahe kobong, yoopo! Ate kemping koen Mbing!” (idur/Yei)

Oala Senjem… Senjem…

ikon paitun gundulUdan oket koyok diburakno. Paitun setengah iral golek yup-yupan. Masio payungan, tapi wong payunge wis memet, yo sik kepleh ae. Akhire Paitun ngiyup ndek Lek Jum. Untung ipes. Biasane wong-wong antre gorengan. Gorengane Lek Jum pancen beken mulai biyen. Lek isuk mlijo. Halabese bedake Bu Cip lawetan pracangan.

“Rodok rene Tun. Kene lho, koen kenek talang lek ndik kono,” jare Lek Jum. Paitun mripit nginggati ketrocokan unyab tekok payon seng.

“Kene, lungguho kene Tun, deres iki udane. Kucingmu ojok oleh nyanyil lo,” jare Bu Cip nyebul-nyebul ambik nyuwili weci. Weci sanap diuntal ae Bu Cip iki. Paitun lungguh ndik dingklik, lho hadak cidek wajan edeg iku. Iki awak slimpe kucingku iso digoreng ambek Lek Jum, batine Paitun ambik ndekep kucinge. Gak suwe, Bendhot ngiyup pisan.

“Hluk, Paitun wis ndik kene. Udan-udan nglayap ae Tun,” Bendhot mlethes lambene, ambek rambute kluncum koyok tikus kecemplung got.

Ketoke ebes-ebes kodew iki kaet maeng durung mari lek rasan-rasan. Udan… lawetan ipes, lapo maneh lek gak nggosip.

“Wingi anakku melok rapat. Sakjane yo bener arek-arek iku, aku ngrasakno dewe. Tokoku suwe-suwe sepi. Lha deloken opo’o, toko-toko iku, opo jenenge… mini ngapret, opo jenenge…mboh kah… deloken pathing jlentrek. Ndik kampung kene ae onok piro iku. Ate gak ngglundung ta tokoku,” Bu Cip sambat.

“Iyo De, ndik gang sing kono, pojokan cideke omahae Momon yo dibangun maneh toko koyok iku,” jare Lek Jum ambek nuding mini market ndik sabrange dalan.

“Ngono Pak Lurah kok ngijini yo,” Bu Cip ketoke njahe.

“Gak De, lek jare Toha iku sakjane ijine kliru. Sakjane yo gak iso bukak. Tapi lha jaman saiki. Opo sing gak iso diatur. Ijo iso digae abang, ireng iso digae putih, kuning iso dadi biru, sampeyan milih wis… Paitun ilo iso didadekno poto model, modal-madil… kk kkk… ,” Krinyo le’e, batine Paitun. Keblek iku kok gak ngoco, ireng mulai lair sampek saiki yo pancet koyok klentheng.

“Pandi… nangdi Pandi iku. Biasane bengok-bengok lek urusan ruwete kampung. Lha kok saiki klakep. Pak RW yo sirep, Wayahe lak mbelani wong-wong koyok awake dewe iki tah!” jare Bu Cip ambek mendelik. Lali, wecine durung dientekno, kari separo dicekethem ae.

“Iku bengak-bengok lek urusane dewe, De. Lek ngene iki? Rapat ae keplas,” Jare Bendhot.

“Jare Yuni, anakku sing ndik Jakarta, pas moleh iko crito. Yoopo se ndik Malang kok iso ngene. Iki bahaya lho buk, jarene. Aku yo penasaran, bahaya opo nduk. Yuni crito, ndek kono saiki usum toko-toko modern ngono tapi gak dodol pracangan, dodolane panganan, sego soto, kopi, sembarang onok, sampek dodol gorengan barang. Bukak e sediono deng pisan. Jare Yuni, lek sampek iku bukak ndik kene buk, sampeyan iso kukut. Wong-wong sing dodol gorengan ambek warung-warung cilik iso jablas. Onok internite barang jarene.” Lek Jum crito ketoke yo ambek grogi.

Paitun kudu ngguyu, internit… wah ndeso, asbes le’e, Iyo, gawe nggenteni seng e ente ndik dhuwur sing bocor netes ae unyabe nang imblakku. Masiyo ngene awak yo itreng, iku jenenge internet … Di Baidi, batine Paitun. Sori, ayas yo nongkrong ndik warnet, ndik emperane tapi, ndek njobo.

“Tenang De, sabar… arek-arek sik berjuang. Lek ganok sing mbelani? Gusti Allah lak ero. Mangkane sampeyan rewangi ndungo ya?” Bendhot rodok tepak ngene iki.

Udan karek grimis lembut. Paitun mesem pamit. Ate disangoni gorengan Paitun isin, tapi berhubung howone adem, iyo ae, nayamul gawe anget-angetan. Uklam turut gang, Paitun ndelok utas-utas, bedak toko ndik hamure Mbak Nunuk ketoke wis tutup, gak lawetan maneh, ngarepe wis dikei pot-pot kembang.

Gak adoh, ndik hamure Pak Ri, yo ngono, biyen cendelone gawe toko, saiki wis mbalek dadi cendelo maneh. Yo bener jare kanae Lek Jum. Berarti arek iku halokese biyen bener, soale pikirane bener, masiyo gak sepiro pinter.

Paitun biyen tau krungu pas jenate Pak Paat ngandani anake, lek blonjo iku ndik tokone tonggo ae, cek mbantu usahane tonggo, yo cek nambahi seduluran. Kacek thithik gak popo, tonggo iku dulur nduk, jarene.

Iling gorengan, Paitun mandek ndik pos. Kreseke dibukak. Iki sip, lhuk senjem. Ate nyokot Paitun kedelengen, senjem e nglentruk. Bledeg lhab-lhab… dar-der ndik langit. Gak mentolo nakam, Paitun ngowoh, koyoke senjem iku susah, kroso bakale onok bledheg sing luwih edeg, onok singan sing bakale koyok udan.

Lokaria…

logo paitun gundulWis ingeb, mari nakam cenil ambek puthu ndik Lek Pah Jagalan, Paitun uklam liwat Pecinan, karepe ate nrabas Kidul Dalem, Buk Gludug, terus nang stasiun. Ndek prapatan Paitun ngaso, sikile kemeng, sikile purik kadit osi dijak kompromi.

Ngglempoh ndik trotoare toko olah raga, ambek rodok nggliyeng, ndelok plange toko-toko ndik pojokan sik onok sing kelap-kelip. Paitun dadak iling, ndik kono biyen lak gedung Flora, terus dadi gedung Wijaya Kusuma. Biyen seneng, hiburane apik-apik. Onok ketoprak Siswo Budoyo, ludruk, akeh wis pokoke. Tapi Paitun paling seneng Lokaria. Paitun ngguyu dewe iling Lokaria. Oyi, Lokaria.

Bayangane Paitun kelab nang zaman biyen. Maleh iling Isye, Abimanyu, Rudi Hartamin, Asmuni, Nurlela, Alukard, apais henem yo, Jujuk, Timbul, Paimo, wis pokoke mbanyol kabeh. Lek wayahe Lokaria neam, direwangi rai gedheg gak popo ndekem ndik ngarep sing jogo karcis, sampek lek wis sing nontok ublem kabeh, akhire dikongkon ublem ambek sing jogo. Kadang-kadang dilebokno Pak Amang, bose Lokaria. Lek pas liwat, terus tail Paitun, langsung dikongkon ngublemno.

Paitun sik iling banyolane.

“Opo buktine lek bumi iku bunder?”

“Gampang. Deloken lek ndik pelabuan. Kapal iku pertama muncul genderone, terus ketok cagake, terus alon-alon, suwe-suwe muncul kapale.”

“Gak iso. Buktine bumi iku bunder gak ngono. Pak Lurah wedi ambek Bu Lurah, Bu Lurah wedi ambek tikus, tikus wedi ambek kucing, kucing wedi ambek Pak Lurah.”

Onok maneh sing pekoro tuku radio. Onok wargane sing wuto, kadit ketok, lapor nang Pak Lurah.

“Pak Lurah, saya nggak terima. Saya kan bilang ke tokonya, saya beli radio transistor merek Philip. Lho lha kok ten nggriyo, kulo setel … tibae sanes radio Philip.”

“Lho, kok ero koen lek iku duduk radio Philip? Wong koen gak ketok? Iki lho jelas mereke… tak wacakno yo, radio transistor Philip. Lho jelas ngene lo.”

“Sanes Pak Lurah, niku sanes radio Philip.”

“Koen iku gak ketok, ngotot ae.’”

“Ngeten lho Pak Lurah. Ten nggriyo pas kulo nyetel radione, unine lha kok ngeten… inilah radio republik Indonesia. Kudunue lak… inilah radio pilip.”

Lek Rudi Hartamin, durung utem panggung, sik nginceng thok anguk-anguk ate ublem panggung, sing nontok wis kekel sik. Praene ae wis mbanyol pol. Lek Abimanyu ngomong idune muncrat-muncrat. Isye yo ngono iku lambene koyok kenalpot. Kanyab sing nontok lek atawek sampek singan-singan.

Lek malem Jumat, mesti lakone serem, nates, gendruwes, drakula, pocongan. Gak koyok saiki, lek saiki lak gendruwone ngesot barang, suster ngesot, nates thithik-thithik ngesot, nates kok kemproh. Sing dadi drakula yo Alukard iku.

Tapi sing serem lek natese sing dadi Paimo. Tapi sak serem-sereme yo sik kekel ae sing nontok. Biyen dibukak ambek diselingi lagu-lagu barang, onok ben sing ngiringi. Sing nyanyi yo Alukard, Nurlela, kadang yo sing main kolem, masio ta lek nyanyi mleyot, pales, tambah mbayol sampek weteng senep.

Paitun yo sik iling. Lek awan, arek-arek Lokaria yo nggrumbule ndik De Yem, Kidul Dalem. Lapo maneh le gak neam. Pokok lek tekok kadoan krungu unine grup wong kroncongan yo berarti ndek De Yem onok acara main kertu. Emar, sembarang dicepakno. Podo ramene ambek kodew-kodew petan ndik gang-gang kono. Pemaine Lokaria, sing primadona opo bintange, lek kos ndik enek wes dianggep koyok rulud.

“Tun, lapo ngguya-ngguyu dewe!”

Paitun kaget. Oo… ancene sempel Ji iku. Saaken arek iku. Ji mulai licek wis dadi tukang parkir, gelek ngisaki ayas oges bungkusan. Mboh jenenge asline apais, eroku jenenge yo mek Ji. Ham e biyen Wak Ba’I ramalek sitrak ndik Flora kono.

Paitun ngadeg, uklam rodok males. Gringgingen pisan. Ngwasno Flora diluk. Biyen ndik ngarepe gerbang disendekno poster gambaran tangan. Judule ambek gambare ganti-ganti ndelok lakone bendino. Beranak Dalam Kubur, Sam Pek Engtay, Gara-gara Pisang Goreng, Pak Lurah Hamil. Saiki akeh gambare tulisan isi pulsa.

Uklam maneh. Dalan kene maleh padang soale kanyab lehot. Lampune lek ingeb ngene asik nylorot werno-werno madangi aspal dalan, madangi kutho. Paitun mbatin, kabeh wis dadi lehot, dadi toko, emol, gedung biskop.

Terus nangdi gedung-gedung sing tak kangeni, sing ayas osi nontok ludruk, ketoprak, iso onok pentas sing koyok Lokaria biyen. Sing iso nguri-nguri seni budoyo, jare Mas Nari. Gedung-gedung sing lampune gak mek madangi aspal ngapiki kutho, tapi gedung sing lampune sinare sula ngwerno ati, madangi roso.

CENIL KLOPONE

Lek mulai udan ngene iki jare wong-wong akeh rejeki. Tak mripit ae alon-alon, lha yoopo, pas ngiyup hadak kepikiran lopis ambek cenile Mbak Tini. Wonge sinam, najaj e kane. Macak opo ae sarik genarone. Halabese warunge Bude Patimah. Podo, yo sarik pisan, tapi ngabyukan. Ndik kono yo kanyab wong jagongan ngipok.

Lhuk, lakok emar, antri hare. Wis gak popo, tak nan mburine ae, ngenteni sabar, Ambek tail-tail sing ukut. Ayas ndepis wanyik ero ae.

“Nang di ae, Tun, Suwe gak mrene rek. Sepurane ngenteni, akeh sing antri,” jarene. Awak oyi ae. Sitrag mosok ate ngroweng. Iku sopo nding warunge De Patimah rame ae, kok tau krungu suarane. Ooo… mangkane, blek e krupuk nglumpuk pisan ndik kono. Emar pekoro opo iku.

“Sakjane ngene. Kudune pak RW sak durunge mutusno opoae, kan kudu ndelok sik sembarang. Lek terus ngene iki, maleh kabeh isine bengkerengan. Kapan iko penumpang wis mulai nayamul, hadak saiki tambah soro. Ojok nyalahno lek arek-arek terus demo,” jare sing srongebe ketel.

“Suwe-suwe osi kukut dew… Kono enak uripe, awak sik nyekolahno arek papat hare. Ngono iku kok gak mikir yo? Ooh engkuk wargaku yoopo,.. Cobak de’e kongkon dadi kene, cek tau…,” jare situke maneh sing lakenan. Lapo Bambing kolem ae. Lhok en nangdi di kaos kutangan. Keleke osi koyok barongan.

“Lek ayas yahh… Nangdih ae ndak masalah. Ate numpak angkot, ngohjek, terus opo ikuh? Gohjek a…? Podoh ae. Masiyoh onok cikar yo numpak cikar… Lek ngaceb ndelok sik, sing mancal sopoh. Lek Pi’i kadit. Ayas tau numpak kacebe Pi’i, ndik dun-dunan iko, kacebe njombat… numplek. Awak mencelat ndlosor, raikuh babras kabeh. Pi’i isoh mencelat ublem got. Arek sempel iku, nyetir ngawuttt… ngganthengku kalong wis malean.” jare Ngimbab crito sak gayae. Kabeh iso kekel.

“Ente lek ngablak ganok hubungane blas, Mbing. Masiyo gak brabas ancen asline raimu koyok watu,” jare Bendhot. Bambing osi melok kekel hare.

“Ngene lho yo. Kera-kera ini sambat pekoro onok onlen-onlen iku lho. Kok moro-moro onok. Begitu tewur ngene iki, sakjane yo podho kagete. Sakjane ganok sing salah, Situke kroso terancam sandang pangane, lah situke yo gak halas wong onok peluang njambut gawe. Rejeki ancene sing ngekei Gusti Allah, kabeh oleh… sopoae. Cumak terus RW ne sing kadit nes. Kudune, ate ngetokno sembarang ijin, iku kudu ndelok-ndelok sik. Diperikso sik ta, sak piro mudarate, sak piro manfaate. Pemimpin kudu ati-ati, untung rugine gawe wargane kudu dirunding temenan. Nyerek yo nyerek tapi ojok tutup mata. Lek wis kejadian ngene iki, mecungul ae kadit,” jare Jon ambek.

“Tutup matah… Jon…Jon, sing jelas ngonoh lho… sanjipak… kik..kik..kik…” Ngimban nyamplak ae. Wisa, gegere didudul Jon.

“Masalahe koyok awak-awakan iki lak nguber setoran ta. Wis sembarang laham,” jare sing lakenan.

“Wanyok yoh nguber setoran om… Erweh yo seser… kik…kik…kik,” jare Bambing tambah kemekel. Liane osi gak iso ngrasakno kelakuane bledus iku. Jon mulai rodok mesem. Bendhot ledome metuek pisan.

“Iki mek rasan-rasane wong akeh ya. Ente-ente kabeh yo kudu iso nrimo. Kanyab warga sambat jare pelayanan sampeyan kadit sip, kadang pekoro tarip opo ngoper penumpang sak enake, Kadang kera halokes diinggati. Wis macem-macem unine, wong suarane warga. Iku yo kudu diakoni, iku rubahen. Sing numpak cek kroso kane, krasan, aman. Lak ngonoa, pren?” jare Bendhot. Bambing ate nggarap langsung dicekethem gulune ambik Bendhot.

“Yo iku kan gak kabeh, sam. Siji loro paling,” jare sing srongebe meles. ambek nyureni brengose terus, tapi yo sik njepat ae. Endik kadit genomo blas, yoopo wong umek ambek nowar.

“Sing perusahaan taksi iku yo ngono, yoopo karyawane cek gak gutap? Yo ndang nggaweo sing koyok onlen-onlen iku. Jaman moderen iku banter mlayune. Asli. Waktune iso entek gawe eker-ekeran ae,” Jon nutugno. Liane mek manthuk-manthuk, mbuh ngerti mbuh ngantuk.

“Kabyuken ae po’o,” hadak De Patimah nyaut.

“Ojok kolem-kolem sampeyan, de. Jare belajar sabar. Sik ta… Perusahaan sing nggawe onlen-onlen yo ngono. Yo ojok rikim ithab thok. Ublem omahe wong, terus moro-moro macul sawahe wong. Tapi yo yoopo, wong diijine sing nduwur-nduwur. Angel wis lek pekoro ithab-ithaban. Lek wani, lek lanang, yo bukak-bukaan. Wania Pak RW ngundang warga nang Balai RW, terus njelasno ijin opo unine kotrake yoopo. Terus biyen dasare opo ngekei ijin, setorane yoopo. Wani? Entenono linggis ngambang,” jare Jon.

Wadah, lek mulai serem ngene ndang tak entekno ae cenil iki. Lupise yo merdu hare. Kesusu-susu sampek ate kloloten.
“Nakamo sing enak, Tun. Koen ojok melok-melok. Tak gibeng lho lek gak mbok entekno. Aku biyen yo ngono, rodok nggeges. Deloken toko-toko roti tlecekan, iko. Wong dodol jajan model opo ae. Aku aco ae, Tun. Rejeki onok sing ngatur. Rombongku tak gae resik, pangananku tak gawe tambah enak. Adahe deloken, lho tak gawe moderen, mbois ya?. Aku tau saiki lek ngedoli ambek mrengut? No… no way… kadit, saiki kudu mesam-mesem…ngguya-ngguyu…,” Jare Mbak Tini gayae koyok penyanyi lawas. Paitun ngempet ngguyu ambek mbatin, yo pinter dakocan iki. Lambene gaya cenil dicakot. Hadak Bambing mbengok tekok warung halabes.

“Cenil kloponeh… ngetan lupisehhh..,” Untune osi koyok cecek-cecekan. Rambute koyok horog-horog. Des iku.(Idur/Yei)