Buto Kaliren

Howone kutho ketoke sik kurang merdu. Ancen adhem, tapi koyok sik onok kroso angete sekem. Paitun suwe gak dolen nang Gang Gawat. Kupinge wis keri suwe kadit denger nggedabruse gerombolan bekakas. Mlebu gang, ndik pojokan bedak e Bu Cip, Paitun ngendeg uklam, apais nggandang cik merdune. Lhuk, iki lak lagune jaman ayas sik licek.

Lepetan, lepetan angudhari
Anguculi janur kuning aningseti
Seti bali lungo dandan
Methika kembang sikatan…

Kait ate ndhodhok ngrungokno, gak sido wis. Kaceb e Pi’I liwat, Riadi Hansip sing numpak, bengak-bengok ae lambene koyok radio lawas.

“Tun, TO koen… nangdi ae. Digoleki wong akeh hadak eskip. I.. Pi’i… lhok en Paitun, dungaren pupurane mbeluk. Wkwkwk… Iko lho Tun, nango pos… lhuk listik e rek, bibirnya mirahhh… hahaha…” Riadi nggarap dilos. Listik… lipsetik… goblik Riadi.

Pi’I nyetir kaceb ambek kekel sampek kaceb s sliyat-sliyut. Kapok a, ban e sing kiwo ublem got. Rasakno…malik a wis… wkwkw… Riadi pucet. Pi’i mecethat, wong awake sak biting. Sukurr… langgit ae wis timbang dipaido.

Ndik pos tibak e emar temenan. Waduh, Bambing tail ayas koyok ndelok berkat. Wisa.

“Lhooo… lakonnyah dateng. Suweh ora jamuh, jamuh godong paitan wkwkwkw… “ jare Bambing. Paitan pathakmu iku, batine Paitun. Irunge tambah koyok klampok.

“Tak tail tekan keneh maeng tak pikir lak kesemek ta ente, Tun. Pupuraneh koyok dempul… wkwkwk…karek nyepet… bemo le’e” jare Bambing nggegek.

“Wis ta Mbing. Tun sepurane yo,” jare Jon saaken. Paitun mubeng nyalami wong-wong. Wayahe Bambing diliwati. Tambah kekel hadak brengkesan iku, ambek nggudo kucinge Paitun. Kucinge bencine setengah mati lek nang Bambing.

“Wis ero ta awakmu, Tun. Pilian erwe wis mari. Koen kesuwen gak beredar iku opo. Iki maeng arek-arek mbahas erwe sing anyar. Wis, lungguho sing anteng, iku ipok e. Rungokno ae ya. Ojok kathik kolem omong. Soale antara dehem ambek ngomong, koen gak tau jelas, tambah iso salah paham. Tertib ya? Wis Cak Mian tutugno,” jare Bendhot. Bendhot tang tinggal suwe, gak putih-putih arek iki, batine Paitun. Areke mlorok.

“Mang tekok endi. Sik. O yo. Tak terusno. Masyarakat kene sakjane kan duwe angen-angen. Pemimpin iku lek iso yo duwe ilmu kabudayan. Atau kalau tidak, ya minimal punya wawasan kebudayaan sing bener. Lek wong Jowo yo kudune ero budoyo Jowo, opo thithik-thithik yo ngertilah… Kudune lak ero sing jenenge Hastabrata. Iki kitab kepemimpinan. Kok Hastabrata, cobak engkuk takonono erwe mu sing anyar, ero ta kenek opo Gatutkoco kok kait oket pas Abimanyu wis itam. Opo pekoro patine Bhisma. Kematiane Bhisma di tangan Arjuno opo Srikandi. Takono sing gampang ae paling kadit itreng. Iki ayas kadit ngremehno lho, tapi kenyataane,” jare Samian kementhus.

“Sampek sak mono yo?” jare Endik koyok yok yok o.

“Ente ngono, Ndik. Wong Jowo potokopi. Koyok ayas ngene iki lho, podho… kok iso gak itreng blass… wkwkwk,” jare Bendhot ambik njulekno Bambing.

“Lek ayas yoh… ngertilah sak iprit. Cumak lalih,” jare Bambing nggedabrus. Genti dijungkrakno ambek Endik.

“Masalahe kan ngene. Pemimpin lek gak duwe sangu bab kebudayan, kan repot. Terus yoopo lek ate njogo opo noto seni opo budaya ndik kampung kene. Iso gak kerumat, iso diglethakno, opo lek gak mek awu-awu cek dianggep peduli seni budaya. Kancane kliru pisan wkwkwkw…,” jare Samian.

“Lek ayas krunguh sambateh wong-wong, iki wis suweh, tapi saiki jareh tambah nemen. Iku lho, jare kakean makelar seni, makelar budayah. Mbuh opo meneh arek-arek lrek ngaranih. Kanyab buto kaliren nggrumbul koyok tumo ndi bale erwe. Repote maneh, wong-wong model ngono ikuh sing dipercoyoh. Sing soroh kan yo sing seniman temenan. Trus yoopoh…’ Bambing sambat.

“Pemimpin iku sakjane kan koyok dalang. Lek paham balungan e cerito, yo mesti pinter lek noto sanggit. Njawil roso. Saiki ledome nguwawur pol lek nyanggit, lak nggarakno ngungib tah,” jare Samian.

Iki ae wis ngungib hare ayas, batine Paitun. Entek ipok agit saleg, Paitun pamitan. Grup bekakas ketoke yo ate rayub pisan.

Tekan ngarep bedak e Bu Cip, lho sing nggandang sik lanjut hare. Nongkrong ae ndik buk ngrungokno ambek ngaso. Merdu.

Nyoh sego, nyoh sego… nyoh sego nyoh cethinge
nyoh lawuh nyoh lawuh… nyoh lawuh nyoh wadhahe
nyoh sambel nyoh sambel… nyoh sambel nyoh coweke

Lho kowe kok dibanda, njupuk apa? Njupuk krikil
Ndi krikile? wis tak edol
Ndi duwite? tak nggo tuku beras
Ndi berase? wis tak liwet
Ndi segane? wis tak maem
Kower mau wis tak kek’i maem,
lha yen ngono kowe kayak buta

Paitun mesam-mesem, ambik mbatin. Oala, saiki buto-buto ewul, gak sing lawas gak sing anyar, tambah tewur sliweran umek ndik bale erwe. (idur)

Jenang Sapar…

ikon paitun gundulHowo panas koyok ganok enteke. Ndik latare air mancur Alun-Alun, Paitun klesetan ngedem awak, nayamul oleh semriwinge kepyure unyab. Koyok ndik pantai wis, tapi duduk pantai banyu anjlok, iki banyu nyiprat. Adah… kanae apais sing clometan iku.

“Onok ikan duyuung… ikan duyung… nggendong kucing!”

Wis a, temenan, sak Alun-alun tail kabeh, arek cilik-cilik mblayu marani. Sing nggrumbul ndelok tandak bedhese Pak Untung, iso kolem semburat marani ayas. Boimin Tahu gak kaop lambene koyok wajan.

“Iku duduk ikan duyung le… iku iwak klothok diseweki… kak kak kak….,” Boimin kekel. Blekok iku… lek ngguyu koyok luwak.

Lhuk… Pak Untung sak sedebe mendelik nang ayas, Hadah… sedebe atame harem ngamuk ate marani, iral ae ayas, timbang dikrawuki. Ayas
mblayu ngetepeng, lha kok tambah ditabuhi ambek Pak Untung. Wong sak Alun-alun surak-surak. Saking kekele, Boimin karepe cekelan pikulan, tapi pikulane ucul, mbleset, njlungub raine ublem pas pancine petis.

Gentenan, wong-wong genti nyuraki Boimin, ngono yo ditabuhi terus ambek Pak Untung. Sedebe keplas wedi ndelok Boimin, gingkang ngamplok sak kayane nang bose.

Awak aman wis, ambekan karek seprapat hare. Nang warunge Mak Ti ae, ngelak… ewul pol pisan. Koen lek ero hedol e hmm… mblendrang thes.

Waduh onok opo iki, emar pol. Kanyab umbul-umbul, genaro grudukan. Warunge Mak Ti bek uwong, dengklek e entek, tapi kursi plastik pathing slengkrah. Sing marung gnarone dempal-dempal koyoke gak wani lungguh kursi plastik. Slimpe thithik iso nggeblak kalem.

Waduhh… lha kok buntut wolu thok sing nglumpuk. Kok muncul ngene iki, lha iku… Nomba, Eko, Mul, lhuu… Indab… Dra’ub, Solikin, Bengeb, meh kabeh onok. Gak ewul ngono eskip awak, batine Paitun. Bah wis. Paitun kalem-kalem ublem liwat mburi.

“Sik repot iki Tun, koen rene lek luwe thok ae. Mbok ngrewangi,” Jai rame ae. Atase anak angkat ae nyocot. Mboh biyen Mak Ti nemu ndik ndi, ndik Kali Kasin paling. Metesek, gayae koyok ahli waris ae. Untune koyok ruji.

“Koen gak ro ta Tun. Ndik kampung sebelah onok pilihan Tun. Kene katut ruwet. Aku maleh bukak sampek bengi-bengi Tun, Lek luwe njupuko dewe ae yo… ganok sing ngladeni,” jare Mak Ti. Jai langsung mlorok, raine koyok sablukan.

Oo… mangkane gerombolan buntut wolu kok lengkap. Paitun ungak-ungak tekan mburi mejo. Mul ketoke mbureng, bolone disrangap kabeh.

“Ojok dibaleni kelakuan ngono iku rek. Mosok wingenane ente nggowo gnaro agit, gayae surbanan, jare iso ngongkon jin ngrewangi nyoblos barang. Khayal. Durung mari ngomong sing utas dijegug ambik Dra’ub. Nawake sing aud langsung ngetepeng, koncone mlungker dilanggit,” jare Mul.

“Kin, koen yo ngawur. Ente yaolo pol. Nggawe acara ngundang wong sak RT jare gawe temu warga. Jaluk ojir gawe operasional. Tibake opo? Asline dadak nyunatno anake. Temu warga apane, nyirik sak buwuhane… Genjik iku,” Eko wadul. Solikin gak trimo.

“Ente kadit nes Ko. Deloken jithokmu. Ayas ero, ente ngawab sembako rong pikep. Jare mbok dum-dumno. Nyatane opo? Gak sampek seminggu kidamu bukak lawetan sembako. Saya tahu Om…,” jare Solikin. Eko abang ireng raine. Mul koyoke ate nengahi.

“Wis, saiki ngene. Ente-ente kabeh iso ditoto opo gak? Lek kadit… yo mlaku dewe-dewe ae. Iki idrekan rek. Bah sing menang apais, sing kalah sopo, iku urusan mburi. Sing penting kanan kiri oke. Lha gendheng ta ate mbelani salah siji. Sing penting ojir co! Tapi yo ojok dinakam dewe. Digawe kembul. Ngono lho pren,” Mul tipis lambene, batine Paitun.

Nom-nomane biyen, Mul idrekane ancen dadi combe ndik Alun-alun. Yo combene wong dodol obat, combene wong dodol nomer.

“Calone pilihan kampung halabes odis agit ta?” Bandi takok.

“Onok calon sing naisak, Sam. Wis bondo cupet, oleh wakil tukang gendam. Nguput terus ojir jare gawe sosialisasi. Time curiga, disanggong hamure. Tibae pegaweane ben bengi mek melekan nggedabrus ambek bolo-bolone. Menene tangine awan jam utas. Gak idrek tibae. Idreke ndek pabrik odol, odol-odol kesake aramaut. Ngono lek oket jas-jasan, ngakune araduse wong top, tapi dasi ae nyeleh kancane. Ngomonge ente lek ero, sula… wong-wong iso percoyo hare. Jait.” Dra’ub crito.

“Sing urusan wingi wis beres, Sam. Bingkisan karo ubo rampe dan lain sebagainya wis tak atasi. Diewangi Bengep ambek Nomba,” Bandi laporan. Kaose Bandi mbois hare, onok gambare tangan nggowo panah, tulisane opo iku… Robin Hood… oo duduk, eala tibae tulisane Rokim Hood.

Solikin kober ae nyathek lambene.

“Temenana? Benera Mbon jare Indab?”

Nomba manthuk. Bengep tolah-toleh ngglendem. Solikin ngetet ae.

“Engkuk bas masmu mben bukak toko sarung.”

Pas ngomong ambek mlengos, dadak Solikin ngwasno ayas. Paitun telat ate ndlesep.

“Lho Paitun, nawak lawas… wis oleh dum-duman Tun? Oo… tapi ganok hare dum-duman sewek. Njaluko Bandi ae… stok sarunge sik akeh,” Solikin nyemoni Bandi.

Bandi mblethat emosine. Nyaut kursi plastik ate diuncalno nang Solikin. Untung didangdangi Eko. Waduh kesroh iki. Warunge Mak Ti osi-osi mbledhos. Jai mek ndlongob. Lek koyok ngene tak ngaleh sik ae ayas, batine Paitun ambek ndredeg terus utem. Onok opo-opone ayas osi kecokot.

“Ojok kesroh ndik kene. Lapo ae. Ayo buyar…buyar!” Mul mbengok metu kerenge. Kabeh klewas-klewes nyengkre.

Paitun nyepetno uklam. Tekan ngarep hamure Bu Wiwik, ketok wong-wong, Nanang, Endik, Juwari, Bianto nglumpuk, ketoke nakam-nakam. Mosok slametan. Slametan opo kok sore.

“Lha iku Paitun. Mrinio Tun. Iki lho, Bu Wiwik nggawe jenang Sapar. Kane Tun, onok grendule!” Bambing metu genae. Wanyok lek onok nakaman umbam ae.

Paitun nggumun, tibae sik onok sing iling jenang Sapar. Wong-wong sederhana koyok ngene iki sing tambah iso moco urip. Paitun iling nasehate jenate hame Bu Tin panti.

Mbah Sujono biyen crito, lek wulan Sapar ngene ini onok sing diarani dino Rebo Wekasan. Dino sing bek karo braolo, ewonan musibah iso kedaden. Waduh, lak emben rikime Paitun. Kabeh iku iso ditamengi, jare Mbah Sujono. Kudu turah ibadah, kudu kathah sedekah, ambek kudu sak akeh-akehe nglakoni apik karo tonggo lan lio liane.

Paitun nyiduki jenang Sapar ndik piringe, ngecapi ambek ndredeg. Paitun rikim, lha iyo mosok wong-wong sing pinter iku, dum-dum sembarang kalir opo niate wis bener yo. Kok lek onok perlune kait dum-dum. Lek ilingku, sedekah iku yo kadit hutub balen. Lha ancene lak wis kewajibane, terus ate goroh model opo, kadit osi ente ngaling.

Sakjane paitun kepingin suwe jagongan ambek wong-wong. Jenange kane, bayem rine, ayem atine. Tapi sikil kudu ndang uklam dienteni dalan.
Ndik pojokan gang, gak sengojo Paitun papakan Mul ambek Bandi. Benderan gak ngreken ayas.

“Ndi, aturen yo. Sarung ambek liane amanno sik. Mben dicairno ae. Ojok ero arek-arek. Tak enteni ndik hamur yo,” jare Mul ati-ati terus mlencar.
Gerimis mulai kepyur padahal srengege sik padang. Paitun niat kadit ngiyup, yakin karo seweke sing wis grimpis, sewek sing njogo awake mulai lair sampek mati engkuk.

HELEM IRENG

Udan wis gak sepiro wisan. Tak tutno ae likis ate nang endi. Lhuk, ngarepe gang kok emar. Lhok en Bambing malangkerik ambik tuding-tuding, tekan mburi osi koyok ceret. Kok plaurmen isuk-isuk regeg. Tak tail e se. Iku ngroweng ta kemu, ceret iku.

“Kandanonoh tonggomu iku, Ndhot. Ping piroh ae, Ben papakan ndik enggok-enggokan mestih pethutat-pethuthut. Padahal wis tak kei dalan, ayas ngalah ae. Ngono mbok mesem suwun tah, orahh… Kudu tak ketes ae lundug e… ,” jare Bambing ambek lambene koyok hespre. Wis kekel kabeh ngrasakno Bambing.

“Ente sik ngono. Ayas tau, tekan kadoan ayas wis ketok onok Wak Pan mlijo. Lha ndik ngarep hamure Mbak Riani onok brompit e Jumali, gronjonge krupuke masiyo wis dipepetno got, lak yo sik mangan dalan. Ngono ilo, Lik Pandi kok isone, wong wis kewut karek belung ambek entut, iso brompite sliyut-sliyut ngetet ae nyelip. Wiss… awak rubuh nang apedese Jumali, keblegan krupuk ta, morat-marit. Lik Pandi tambah ngowengi ayas. Gak main blas wong iku. Jait. Kon ojok nggegek ae. Tun…” jare Endik.

Sing kekel wong-wong, awak-awakan sing kenek, batine Paitun. Sing slamet ente keblegan krupuk, kok gak ublem got pisan. Endik wedi, brompit e paling nyeleh kidae. Kok dungaren disilihi. Ndhisik dulur-dulure wis kapok, pengaweane nyekolahno brompit.

“Takok o Paitun ta. De’e lak retune embong. Apal wisan kelakuane wong ndik embong. Ente iling a Mbing, wanyik semaput pekoro kecipratan helem mencelat, wkwkwk…,” jare Bendhot nggarap Paitun.

Iling ae, kampas rem iku. Tapi ancene, mbuh jaman saiki yoopo yo. Meh kabeh wong ndik embong isine methuthut ae. Sing mesem mek siji loro. Onok wong apik-apik ngalah, ngekei dalan, ngekei kesempatan kendaraan nyabrang dalan, ambik mesem nyumanggakno, tambah dipendeliki. Onok sing ngetet hape an, padahal dienteni kendaraan liane, yo gak duwe isin, koyok embonge hame ae. Sing ndesit maneh yo akeh. Wis jelas-jelas onok ebes-ebes kewut ngenteni suwe ate nyabrang, ngono yo ganok sing mandeg diluk tah ngekei kesempatan, untung ae disabrangno arek kaceban. Iku gak enom gak kewut, ledome koyok gak ketok ngono, gak peduli blas. Onok yoan sing apik wonge, onok wong nyabrang mandeg sik ambek mesem nyumanggakno nang sing nyabrang, tapi tambah dipleroki ambek kendaraan kanan kirine sing ngotot sliyat-sliyut nyelip. Kathik ambek bleyer-bleyer, jan ndesit pol. Biyen sekolah opo gak yo.

“Heehh, ndelilek ae sadel ikih, yoopoh koen Tun njegidheg aeh… Jare ratune embong… Ooo… saikih wanyik kolem kebatinan om… sembarang dibatin… Sing jelas doel…”jare Bambing nggarap. Lambene iso koyok cikrak.

“Onok sing kadit nes maneh, wong wis jelas-jelas setopan sik abang, sik bal-bel, tan tin ae. Lek gak sabar yo mumbulo wayahe. Mari abang lak jelas ijo ta, lak gak abang terus. Yo sek onok makluk koyok ngono,” jare Endik. Riadi hansip kolem-kolem pisan.

“Kok setopan, wis ero lalu lintas macet, mandeg jegreg, yo onok sing ngetet nglakson. Kemalan iku, paling ate pamer lek akine dobel. Biasane ngono iku wonge kadit bahagia. Senengane mbrebegi kancane, antarane ngono,” jarene. Lhok en, sepatu jatah kegeden sik diewag ae. Seragame yo ngono, mbok dipermak sik. Paitun mesti kudu ngguyu lek tail Riadi. Ketoke kroso wanyok.

“Paitun ngono kadit osi sepedaan wkwkwk…, gonceng ae,” jare Riadi. Terus ae hadak lambene. Repot kenthes iku. Gak pathek en gak gonceng koen le, ora katene. Ente lek ero umbame jakete. Osi koyok ndog kuwukan. Kathik pas krah e sing dhedhes iku.

“Tapi nggonceng Paitun aman, masiyo kadit heleman, dijarno ambik isilup. Paling isilupe gilo, wkwkwk… “jare Bendhot ambek nggegek. Osi kekel kabeh. Asline yo gudhuk pekoro awak-awakan. Dipikir isilup, makoa iku yo heleman, wong ndas sak raine meles koyok helem ireng. Mek ganok cap-capane. Ente ero bompite, lek uline sibun, diisene gemuk. Tau keleket biyen, diketes karo isilup e ambik kekel wonge.

Jenate Pakde Sri biyen, pensiunan isilup, ayas gelek diisaki oges bungkusan, pas jagongan ndik pos pulisi Alun-alun, sik ling aku, wonge tau crito. Carane ngukur watek e uwong iku salah sijine iku tekok perilakune ndik lalu lintas. Asline ketail wis, wong crekel, wong sombong, njaluk menange dewe, gak duwe suwun, koyok jagoan dewe, kadit peduli masalahe genaro liyan, yo onok sing gak duwe isin, rai gedhek. Gak wong elit gak wong kampung. Pekoro parkir kendaraan ae, yo onok sing sak karepe dewe, kudune kan mikir ooo… iki engkuk lek aku parkir ngene, iso wong liyo kangelan gak. Onok sing kenalpote suarane gak karuan, lek jare kendel gantien po’o ambek mercon bumbung pisan. Nyetir ndik embong iku sakjane yo kan salah satu ujian tekan Sing Nduwe Urip, jare Pakde Sri. Dikongkon sabar, ati-ati, gak ngangel-ngangel wong liyan. Umpomo wong-wong ndik embong iku seneng mesem, sabar, suka menolong dan mendahulukan orang banyak, enteng njaluk sepuro, tertib, iso-iso lalu lintas menyenangkan, macet iso udar dewe, opo maneh lek budhal nyetir kabeh ndungo slamet lan lancar. Terus, yo helem ukut ewed, bondo dew, ojok nyeleh kancane ae

Sik durung mari mbatin. Bambing hadak gutap iral singitan ndik rombong rokoke Mat. Bendhot yo ngono tapi kadit sempat eskip, posisine kedangdangan ting listrik. Mbak Riani tibake marani ambik cinding-cincing sewek e. Emar wis.

“Ketok Bambing a rek? Blekok iku nyeleh helem gak dibalek-balekno. Anakku ate kuliah maleh bingung. Koen yo ngono Ndhot! Helem sing ireng iko durung mbok balekno. Suwe-suwe lek gregeten… deloken yo! Koen tak klongkop tak gawe helem. Cek e, tak karekno kupingmu thok!” jare Mbak Riani mencak-mencak. Lhee, lha kupinge dicantholno endi om, batine Paitun ambek ngempet ngguyu. (dur)

Pekoro Gendero

ikon paitun gundulWis suwe gak mampir kampunge Wakid, mumpung pas liwat, mampir. Soale biasane lek ingeb akeh sing jagongan ndik pos. Lha tenan, wong-wong podo nglumpuk koyok mbako enak.

“Lhoo rek, lhok’en iku genaro endi, gak kesasar ta?” Onok sing mulai njeplak.
“Paling nglindur, lali kelab hamure, wkwkwk…” Mboh lambene sopo mene nyocot.

Pancet ae, olob lawas. koyok gak ketemu tahunan. Noyug gak jelas, rodok ingeb omongan mulai rodok jelas. Bianto (tapi arek-arek lek nyeluk Bionta) sing crito. Ngene…

Sak jeke warga kampung kono rodok makmur, yo onok sing berubah , tapi yo akeh sing gak. Onok sing gaya uripe berubah, onok pisan sing kelakuane tambah gak asik. Hobine wong-wong saiki panas-panasan.

Gak soal dunyo gak soal kelakuan. Wingenane pekoro tujubelasan. Pandi iki yo nawak lawas, tapi tibake yo kelakuane sik tetep lawas pisan, sampek dadi rasan-rasan wong-wong pekoro ndik ngarep omahe gak dipasang gendero.

Wis dirasane koyok golek ter-teran. Onok sing ngomong montore telu, sugih, tapi gak iso tuku cagak gendero. Sing kera partai komentar rodok kemeruh, jare iku ngono wis sibah nasionalismene. Omongan ebes-ebes kodew tambah koyok ambune klothok digoreng.

Sing jarene ngrentengi kodewan, sing jare ojobe Pandi camilane mas-masan, onok sing ngilokno jithoke jeru, wis pokoke ajur Pandi. Onok sik ngawut, jare Pandi dewe ae kongkon dadi cagak gendero, kera e lak kuru, duwur (lek ndek sekolahan biyen celukane ‘genter’). Ngono ketambahan gak nyumbang tujubelasan, alasan ben tahun panitia laporane gak jelas. Gak cerdas blas.

Lha kok Pandi krungu, itreng lek dadi omongan. Pandi sanap, wong-wong kerja bakti diparani. (Kaet iki Pandi teko kerja bakti, tapi ate ngamuk, nggawe kaos kutang lawas pisan).

“Ente kabeh gak asik. Pak RT, yok opo iki, ayas kurang opo nang RT. Koen yo ngono Mbang, aku itreng ente pinter politik tapi ente kadit nes nggowo-nggowo nasionalisme. Indab yo ngono (Bandi maksude) aku lak titip cagak gendero, ndi sampek saiki, paling ojire mbok gawe ceki. Maleh ayas sing kenek. Koen ancene sanjipak. Deloken yo, atase cagak gendero ae, tak tukokno sak kampung!”

Pandi ngaleh ambek ngroweng. Tibae kaos kutange mburine bedah. Wis wong-wong atawek kabeh. Menene kampung emar. Pandi nekakno pring cagak gendero nggowo pikep, onok lek 15 cagak.

“Kantun niki pak pringe.” Jare ripuse.
“Wis dumen pisan, kelilingno nang wong-wong iku. Cek ero Pandi iku sopo, atase pring ae!”
“Yotrone pak?”
“Tak bayar tak bayar. Mbok pikir ayas gak iso rayab. Dumno sik, mariki tak rayab, ya?”

Oleh sak jam, ripus pikep mbalik laporan.
“Mboten enten sing purun pak. Tirose pun enten kabeh. Tirose tiang-tiang, mosok omah siji genderone loro, ate gendheng ta, ngoten tirose tiang-tiang.”
“Lha terus tak gawe opo?
“Nggeh mboten semerep pak, sing penting sak niki pelunasane.”
“Koen rame ae, gak tak tukoni meneh mbesuk.”
“Sak niki sak niki pak, mbesuk nggeh mbesuk”

Pandi ngungib. Karepe ngomong sula nang ripus iku.
“Ngene ae mari, cek podho gak rugine, yo opo lek aku tuku separo ae.”
“Lha kulo lak rugi, adoh-adoh. Damel nopo.”
“Yo laweten maneh opo gawe en gendero ndik hamur ente, ya?

Ripus pikep mbesengut.
“Omah siji gendero loro, ate gendheng ta.”

Pandi sanap.
“Koen podho ambek wong-wong iku!”
Ripus iku ndang cepet-cepet nampani ojir sing diisaki Pandi.

Isuke kampung regeg. Warda kaget. Emar maneh. Kabeh grudukan nang hamure Pandi, koyok ate nang ekspo. Latar hamure Pandi dideki cagak sak genderone kabehe limolas. Pandi malangkerik ngarepe lawang nggawe kaos bedah, sampek kalah Paitun.

Nyenyek Tun…

logo paitun gundulRodok iyup, ate sore, kroso ewul. Enake mampir warunge Mak Ti ae, ngono batine Paitun. Tibae Mak Ti tutup. Ate liwat Gang Gawat, Paitun ragu-ragu, mosok bendino kuping dijejeli suarane keblek-keblek iku ae.

Sak klerap Paitun iling. Lak suwe gak rimpam nang hamure Mas Sunari. Ambek ngumbah kuping, ngrungokno sing sula-sula, mesisan ndelok kodew-kodew muda-mudi latihan mbeso, nari.

Paitun ublem gang halabes. Tekan ngarep hamure Mas Sunari tibae ipes, dapako unine gending, manuke Samian ngoceh ae, yo lek enak, menco wis kewut pisan, unine koyok bebek tikas. Tau biyen, Samian idrek tanggapan luar kota seminggu, dadak manuke ambek ojobe dicantholno ndik buri cidek jeding. Helom idrekan, Samian ngamuk, manuke unine dadak mek “ekgh… ekgh” persis unine wong ngeden.

Ojobe diumbah ambik Samian. Samian iku wong seni, duwe sanggar dewe, tapi gelek dijak neam panggung ambek Mas Sunari. Paitun rikim diluk, akhire rimpam nang sanggare Samian. Lhuw, onok Bambing (sakjane jenenge Bambang) mboh ambek wong-wong kono kok diceluk Bambing. Kait amping-amping ndik lawang pagere Samian, Paitun kaget, Bambing pancetae cucuke. Endik tibae yo ndik kene, ketoke uthek mbenakno salon.

“Lhooo Cak Min, kekasih ente datang menghampiri… wkwkwk!” Pancetae cangkeme ludruk iku batine Paitun ambek sik rodok dredeg pekoro kaget. Samian mek mencep. Tibae genaro aud iki maeng sekak ta.

Yahh beginilah Tun. Lha yoopo, idrekan ipes. Aluk sekak timbang nggeblak, ya?
Onok genaro oket, Londo (asline jenenge Jo, tapi celukane Londo, soale lek main drama tujubelasan didadekno londo, ancene praene blasteran, mboh blasteran Jowo ambek gendruwes le’e). Koyoke Londo ate ngabari.

“Cak Mian, sampeyan melok ta nang Atrakad? Jarene kesenian kampunge ewed diundang pentas nang Atrakad.”

“Ayas gak ro i Ndo. Ente jare apais?” Samian ngungib.

“Kanaku dikongkon Bu Ayuk, Seksi Seni Budaya RW, dipilih melok rombongan duta seni jare. Ayas yo yoopo, male kolem tewur hare. Nggolekno sangu, terus perlengkapane, durung lio liane.”

“Ngono iku lho, kok gak kene-kene iki sing dikongkon nangani. Lha terus model pembinaane yoopo.” Samian rodok emosi. Paitun mulai umbam masalah.

Endik sing ket maeng ngenem, salone wis muni dadak melok muni.

“Ayas wingi pas mbenakno son e Jianto, wong-wong pas tepak kumpul ndik sanggare Jianto. Kabeh rame pekoro iku. Krunguku, sanggar-sanggar seni ndik lingkungane dewe saiki wis ate ketam kabeh.”

Bambing dadak koyok tumbu ole tutup.

“Oyi ancene. Ente-ente ini lak wis ero ta. Iki rahasia tapi ente-ente perlu ero. Seksi Seni Budaya RW iku pinter thes. Iku anggarane jelas, bantuane yo hedeg. Tapi… carane yoopo cek ithab, yo golek sing harum, lek perlu sing gak rayab. Lek gak ngono yo diperintahno nang warga opo sekolahan-sekolahan ndik kene, opo liane. Kane thess… Sanggar-sanggar yo ngaplo… nyenyek tun…”

“Ayas sakjane itreng. Cumak lek arek-arek gak kompak yo yoopo. Mestine sanggar kabeh kumpul, genomo sing kane, lek perlu ngadep RW. RW yo cek ero seni dan budaya iku penting. Tau tah wong-wong pengurus RW iku nontok seni sampek kateg? Gak kiro. Paling oket dilut, awu-awu… cek dianggep peduli, maringono eskip,” Samian ngroweng.

Paitun tambah umbam gak kane omongan iki. Karepe ngumbah kuping, lha kok mbleset. Tapi gak popo, batine Paitun, aku tambah ero lek onok kenyataan koyok ngene. Aku biyen paling seneng nontok ludruk, tari-tarian, wayang wong, wayang kulit, seni-seni iku pokoke.

Saiki angel, kok ngono, ulang tahune Malang sing ditanggap gak jelas, wayange sing ditanggap guduk wayange wong Malang, senine wong njobo kabeh. Padahal ndik Malang gak kurang dalang. Tukang mbeso yo akeh. Seni asli liane yo akeh, apik-apik. Iyo yo, kok iso yo. Paitun nggleleng priatin. Londo katut kolem ngroweng.

“Aradusku onok sing ndik Atrakad, idrek ndik iku lho nggene tampil seni-seni sak Indonesia. Iku yo tau crito. Rombongan lek tekok Malang jare mbanyol. Arek-arek seni sing ate tampil iku bingung nyiapno pentas, bingung iku iku, jendral petisi, dadak wong-wong pengurus sing ngetutno, sing kudune ngewangi, nyupot, dadak tambah keplas, ngungib nglencere, blonjo.”

“Lha lapo kolem ae wong-wong iku. Entek-enteki transpot ae. Biyen jare Seksi Seni Budaya RW ate diganti wong sing genah, itreng Tibae pancet, kadit nes. Wayahe lak golek genaro sing peduli, iso ngrumat seni budaya. Gak rikim ithab thok ae. Gak socing blas.” Bambing nyantap.
“Yoopo lek ate ngganti. Pak RW ae ngelu, soale Bu Ayuk iku lak plek ambik Pandi. Podo sanjipake. Lek jare Bendhot, pren… pren… wkwkwk.” Londo noyug. Paitun rikim, heng koena mbulet ae.

“Skak…!” Bambing bengok. Samian gak trimo.

“Ente nganem lek pas slimpene nawak ae, wisss… nyenyek tun!”

Langit semburat werno maghrib. Paitun ngaleh tekok sanggare Samian. Nggremet henam turut embong ambik ngwasno ayang-ayange dewe ambik ayang-ayange wit-witan sing mbeso, menari-nari ndik aspalan dalan.

MEA = Melok Endi Ae

paitun gundul

logo paitun gundulUdan e deres pol, tapi bledheke gak muni, mek lhab lhab. Paitun ngiyup ndik emperan terase Cik San. Rodok sesek wong sing ngiyub kanyab, wayahe jam helom idrek. Unung bledhek gak muni, cobak dhar-dher, lak sing ngiyup bolak-balik njumbul, tekan kadoan osi koyok wayang titi, mek ganok sing salto.

Cik San mek songgowang, kethap-kethip ngantuk kademen. Switere yo pancet ae sing digawe, mulai taun piro, switere yo iku ae, sampek benthelane nglokor kabeh. Simpoane sampek ngethel.

Tapi wong kampung kene, masio nggrumbul kenek tampes banyu yo sik nglocor ae lambene, Kait maeng opo ae sing diomongno. Podo ngetet soale ngalahno suarane udan.

“Koyok awake dewe ngene iki osi-osi gak kanggo. Kalah stan lek gak siap. Ambekne lapo onok pasar bebas. Lha koyok awake dewe ngene iki lak iso terjun bebas ta, jup…. tlosoorrr…” jare Endik.

“Saiki bayangno, wong luar oleh bebas idrek ndek kene, lawetan los…, dagang yo sak karepe, sing kanyab modal yo tambah merdu. Durung liane…, ajur…ajur,” Bendhot sambat.

“Lha awakmu wingenane gak kolem pelatihan ta? Kapan iko Pak RW yo towo-towo kursus gratis ketrampilan. Jarene warga cek siap,” Sugik ngandani.

“Yo telat thes… ibarate kono wis siap perang, awake dewe kait dilatih mbedil. Yo osi halak sak sembarange ta, yo osi tiarap thok awak dewe. Opo lek gak ente-ente ini gawe titis-titisan. Yo dubukak ae kursus ngeles,” jare Bendhot. Okere bal-bel ae. Ketoke Sugik okere siba.

“Sam, okere utas Sam. Ate tuku, udan sam, ojir kari pisan,” jare Sugik ambek gayane ngrogohi kesak. Mblebes keblek iku. Pancet ae, apal ayas, batine Paitun. Lek tahlilan ambek wong-wong mesti ditengeri, lek ate rayub ngono oker sing ndik saleg disok ambik Sugik nang kerduse takreb. Hengg… mlorok nang ayas pethulo iku. Ketoke prei lawetan angsle, lha gak ketoki rombonge. Udan sik nggrojog, sikil mulai njebeber.

“Tambah jarene, wong-wong luar bakale grudukan sing ate idrek ndek kene. Tekok pietnam, tailan, pilipina, singgapor, ndi mene yo… wis pokoke… losss…ate kadit ayahab ta,” Endik ngroweng.

“Mulai tukang sampek professor. Mulai gedibal sampek penyanyi sak penarine. Kathik kodewne sarik-sarik. Iso-iso tukang cukur, tukang talang, depot sampek dokter. Bukak toko lhuw… bebas… bas!,” Endik tambah ngompori.

Krungu toko, Cik San langsung jumbul melek. Paitun kudu ngguyu tapi terus saaken. Digetno ae lek narik switer nang dodone, wis sing mburi bedah.

Bambing thenger-thenger, ketail mulai grogi. Iki ngono pisan, okeran ta nyusur. Beluk utem tekok irung thok hare, iso koyok anglo. Bendhot ngablak ae gak mari-mari.

“Ngene iki lek onok Samian, Budi, opo Londo iso step le’e lek krungu. Lha yoopo, ngeneae kesenian wis mengkis-mengkis. Bayangno ta, lek misale nggembruduk penari-penari sing mangglik-mangglik, tanggapan murah, katek meleg hatanges odum… hara koen, yoopo? Iku durung pelukis sing seniman opo sing daden-daden, hadak lawetan lukisan koyok lawetan taplak ae. Serem… serem iki!,” Lambene tipis ancene asbak iki.

“Ayas yo krunguh. Kabare… wong-wong sing ateh grudukan nang keneh iku kathik wis akli kabeh, masiyoh tukang yo propesional. Godir lek idrekan ae. Sudah berapah taun wis disiapnoh. Dikursusi boso Jowo, boso Indonesah. Sinau kebudayaane keneh. Negoro hadak suwanteh… woles. Kono woles, kene-kene iki sing mules akhire,” jare Bambing sampek gak kroso lek imblake teles separo ketetesan bocoran.

Sepi nyenyep sediluk. Embong kelem banyu. Ngiyup rasane osi koyok numpak tongkang sing kampul-kampul diterak lesus. Bledhek iso koyok strobo. Angin yo was-wes ae. Ipok pengaruh sakjane ngene iki. Ate njaluk Cik San? Lhuw, kresek ae diitung hare. Warung halabes tutup pisan.

Jithok mulai sep-sep, osi-osi helom kerikan kabeh. Sugik iku lapo, oker disumet, ditodes diluk, pateni. Maringono disumet maneh. Begitu karek othis, pas enak-enake dadak mamel… harah kono ngetet ae koreke sampek ketam pisan. Wong-wong kekel kabeh ngapok-ngapokno. Kongkon nyele korek Cik San gak wani. Sik duwe ngatu gulo jare.

“Lek misale ngene yoopo, Sam? Gentian awake dewe golek idrekan nang luar yoopo, budal nang negoro-negoro iku, lak podo ae tibone,” Sugik plaure duwe pendapat. Bendot getem-getem.

“Heh, ngene yo pethulo bin ronde. Mbok pikir ate kemping? Lek ente ladub nang luar, gak duwe keahlian, mek sak enthose, terus ate lapo, elek-elekan paling-paling ente digawe campurane sandal japit. Sing rodok nayamul, paling ente dikontrak ndik restoran, tapi kongkon ndodok ndik njero panci gawe kaldu. Meleg ente? Lek koyok Paitun ngene karuan, ndik kono diklongkop, kulite iso gawe dompet. Maringono dimereki Paytoon, dikirim ublem kene maneh, laham wis… Daginge gawe campuran rabuk, dadi pupuk organik…mereke..sik…Peitania. Ngono le, pethulo bin ronde…ketan kolek gempo legi…” jare Bendhot.

Wis kabeh ngakak, sampek Cik San melok kekel, switere tambah nglokor kabeh.

Paitun menthil atine. Deloken koen Ndhot, Paitun mbatin, tak dungakno helom disamber bledhek, tapi gak ketam tapi tambah ireng koyok tilise dandang. Awak gak pisan pindho gawe sansak. Lek mrenges deloken, koyok dakocan. Dakocan kathik sik dipilok ireng dop pisan. Lambene koyok babal.

Paitun rikim, lha lek wong kene kanyab sing nang luar, maringono helom tibake ndik kene wis dinggeni kabeh ambek wong asing. Lak ngaplo ta ente. Terus lek ndik kene saiki kabeh ngglendhem ae, moro wong asing gembruduk idrek mrene, ngawab ojir kanyab pisan, lak yo tambah bunyek, ate dadi bongso gedibal ta sak lawase? Dipesi thok ae ket biyen. Aluk kadit lek ayas.

“Ayas duwe akal, Sam. Engkuk rombong angsleku tak akehi, nggawe omil engkas. Tak tulisi angsle Vietnam, Angsle Singapura, Ronde Manila, Pethulo Tailan, Serabi Jawa. Siippp wes. Kathik warga kene lak delap a lek nang jeneng-jeneng luar. Sing penting lak cwan ta bos…” Sugik lek ngomong cik kemlinthine. Brengose koyok ketan ireng dirubung tumes.

“Nisore tulisan angsle iku tambahono, le. Tulisono…MEA… dalam kurung… Melok Endi Ae… ,” Endik ngegongi. Ngakak terus. Udan wis entek, gak ngaleh-ngaleh keblek-keblek iku. Tak langgit ae ngenem-ngenem.

Aluk ngale ae. Repot mungsuh genaro-genaro Melok Endi Ae iku. Sing dirikim mek cwan thok. Nyirik thok ae pikirane.

Embong kampung sik teles. Paitun uklam kalem ambek ngelesi banyu ngembeng. Koyoke enake rimpam ae nang hamure Pak Hengki, rikime Paitun. Ngipok, ambek suwe hare ayas gak ngrungokno lagu-lagu lawas. Koen ero, Pak Hengki duwe kaset lawas sak kethapruk, ewonan, sampek koyok museum. Wanyik lek rudit paling bantalan kaset.

Ate ublem, ketail Pak Hengki nendes santai ngrungokno musik ambek okeran beluk bunder. Wa ik, udenge wis ganti rek. Sing disetel lagune wasik, senenganku hare… penyanyine akmat iku lho, tapi sing rambute kribo, guduk akmat sing gundul.

Lebih baik di sini, rumah kita sendiri…
segala nikmat dan anugerah Yang Kuasa
semuanya ada di sini…

“Mlebuo Tun, ipok opo teh? Ndek kene ae sik. Deloken ta, ndik njobo mendunge roto,”

Undangan Nentam…

ikon paitun gundul

Srengenge pas endas, warunge Mak Ti wis emar. Paitun ndik pojokan, ngenem ae ambek ndekep opo iku, ketoke koyok undangan, ngrungokno clometane bekakas-bekakas iku. Bendhot cik bantere lambene.
“Paitun ae oleh undangan. Lha ente kok kadit Nang?”

“Paling kliru ngetik iku,” onok sing nyaut. Mak Ti ketoke mbelani Paitun.

“Ojok ngremehno wong remeh koen rek. Masiyo ngono Paitun lak ngetop tah timbang awakmu?”

“Terus ngado opo Paitun? Iki sing duwe gawe yo wong top lho Mak Ti,” Bendhot ngetet ae. Mak Ti male pidato.

“Wong ngundang Paitun iku wis ero le. Paitun iku lho gak tau teko. Paitun yo tau diri. Paling engkuk lek wis tamu sepi, ate buyar, lha biasane Paitun kaet moro. Iku kebiasaane Paitun. Lek Paitun gak moro, wong-wong sing bingung, mesti ngongkon uwong, iki berkate Paitun terno, golekono sampek ketemu. Lho temenan iki!”

Paitun kroso ndase rodok gedhe. Lapo Mak Ti crito barang, batine Paitun.

Dilluk engkas onok Pandi tuku oker. Wong-wong langsung cep. Lha kok onok sing plaurmen takok.

“Pak Rawi mantu, sampeyan diundang de?” Sakjane Pandi males, tapi yo njawab ae.

“Lek aku yo mesti diundang. Lek ente-ente ngene iki paling yo kadit,” pandi sengak omongane.

“Ngado nopo de?” Sik plaur ae sing takon. Gae Pandi iki kesempatan.

“Ngene yo, sopo jenengmu? Lek diundang ambek wong sing menurut aku terhormat dan punya pengaruh, yo iki itungan bisnis le. Piro nomere sepatumu?” Pandi ngwasno Bendhot, Bendhot iso gak enak. Pandi orasi.

“Lek sing ngundang sogeh, ayak, yo kadone kudu imbang, Mosok aku ngado mek tekes? Iku lak sunatanmu biyen. Iki seje. Aku ngado paling yo… minimal 5 juta lah…” Pandi tambah ndadi. Kabeh mingkem setengah njahe. Dadak Slathem dengan tenangnya berkomentar. Nanang wis kroso.

“Iso gawe ngotrak hamurmu rong tahun, Ndhot.” Jare Slathem.

“Congormu Them!” Bendhot njahe. Ndilalah Paitun ngadeg, negekekno undangan nang Mak Ti, ambek setengah ngode njaluk diwacakno. Makti itreng karepe Paitun.

“Iki undangan tekok Pak Rawi, Tun. Minggu ngarep, Seloso, ndik hotel.” Paitun mesam-mesem, ambik njaluk undangane maneh, terus didekep. Pandi kaget. Paitun atawek ambek nuding-nuding nang Pandi. Batine, prasane koen thok tah sing diundang. Pandi ngaleh ambek mbureng. Kabeh atawek ngakak.

“Wong atase kado ae disiarno. Radio le’e.” Bendhot mbales ambek cekikikan. Nanang kait wani ngablak.

“Sakjane lho, lek sing duwe gawe wis ayak, yo ojok buwuh akeh-akeh, lak podho karo nguyai segoro ta. Lek iso, justru lek sing duwe gawe iku pas-pasan, talarem, kadit raijo, lha iku buwuhono sing akeh,” jare Nanang. Paitun rikim, tibae bekenyek ini onok pintere, dungaren.
“Jaman saiki le, seje. Sembarang maleh onok motipe. Opo maneh lek petinggi duwe gawe, kabeh geden-gedenan buwuh. Wedi lek engkuk marine gak direken.” jare Mak Ti ambek ngudhek ipok. Slathem nggarai maneh.

“Opo maneh lek petinggine petinggi yo Mak? Slathem mlethes.

“Maksude ente opo, Them?! Mbulet ae.” Bendhot gregeten.

“Ente sembarang lambat, Ndhot. Petinggi iku lak onok bose. Lha prasamu Pandi iku dadi koyok ngene pekoro sopo? Sing ngebosi Pandi iku Pak Rawi. Ngono lho thess…ente iki yoopo. Takoo Mak Ti.” Jare Slathem ambek kemlinthi.

Mak Ti mek mesem. Bendhot rodok mbureng. Lek howone wis gak kane, Paitun biasane nyengkre. Ngenem-ngenem eskip liwat pinggir geber warunge Mak Ti.

Paitun ngaso ndik buk alun-alun. Undangane diwasno ae. Male iling jare make biyen. Panganan ndik resepsi duwe gawe iku nduk yo, kurang apik, soale sing diundang iku wong-wong sing sugih, sing malah sering mangan enak. Ora tau ngundang wong mlarat sing keluwen, sing mangan bendino ae angel. Tapi lek diundang yo tekoo nduk.

Pesene make koyok mbengung ndik kuping. Paitun sik ngwasno ae undangan iku. Wernone onok emas-emase, pitae yo werno emas pisan, sinare kelap-kelip mantul, bareng karo kelap-kelipe air mancur Alun-alun.

Kadit Nes!

Gerimis arang-arang, tapi langite padang. Onok wewe gombel manak paling. Paitun pancet uklam. Gak popo mamel–mamel thithik, maringono rimpam nang warunge Wak Mul, batine Paitun. Pojokan parkiran, orem-oreme ciamik. Lonthonge sula. Sampek saiki lonthonge bungkusan godhong.

Kaet mbayangno orem-orem, warunge Wak Ri lha kok emar temen. Lhuk… onok Parman satpame mol, Warno ripus taksi. Samut cilok, ngipok okere kebal-kebul. Onok sing nggrumbul ndik ngarep lawang, yoopo awak lek ate ublem. Ngomong saur manuk, pathing pecothot, saingan ambek suarane brompit parkir.

“Gak e, ayas sampek heran, ate diapakno ae kutho iki. Nggawe sembarang kok mesti nggarakno emar. Kathik gak tau tepak. Ayas masio wong embongan yo ngerti seni,” jare genaro sing gawe jaket levis. Umure kiro-kiro tekes tapi pawakane mbois, macak enom cuma untune tanggim, karek agit.

“Ayas wingi yo gak osi njawab hare. Pas ublem Malang, penumpangku takok, yoopo Malang mas, kok umek ae, jarene. Ayas ate njawab, wonge dadak ngomong terus ae. Sak iki Malang jarene kipa yo? Tapi aku krungu jare onok sing kadit nes. Malang iku mbois. Tapi kudu itreng mboise Malang iku yoopo. Lek kliru yo tambah ndesit. Mboise Malang iku seje, jarene. Ayas oyi ae, lha ate njawab ganok stan. Genarone ketoke wong intelek, tapi lek ngomong thas thes. Dowo wis…,” critane Warno. Warno biyen supir bis. Entek bis telu dipecat. Sing disasak liane rombong ambek wit. Untung korbane ganok sing ketam, tapi warase suwe.

Sing nganal kewut, imblake necis, rambute semiran gak roto, koyoke pensiunan pejabat njaluk emboh orem-orem ambek komentar.

“Ngatur kutho iku gak gampang, dik. Cuma ya ndak bisa seenaknya sendiri. Lak kudu didelok sik, akeh manfaate opo mudorote gawe masyarakat. Kudu ne lak wis paham. Mboh mene lek onok kepentingan liyane. Kaet biyen ngono iku onok, tapi sing saiki kok koyoke rodhok gak enthos,” jarene, ambek nampani mangkok. Embah-emboh ae tak delok wanyik iki, batine Paitun. Kewut nyethet orem-orem. Nyekel sendok ae nggreweli.

Sing jaketan levis tambah ngroweng.

“Lek rasan-rasane arek-arek, koyoke sing nangani iki sakjane pinter tapi onok ndesite. Paling sik kepingin ngetop, cek diarani mbois. Onok gunggungane, dikeploki konco-koncone tambah ndadi. Apais wanyok iku, ket biyen kene-kene yo kadit itreng. Bener jare penumpange Warno maeng. Gak ero mboise Malang iku yok opo, kepingin ngetop keliru, mekso. Tapi yo mboh se, isoae mek dikongkon.” jarene.

Dadak arek parkiran nyaut kolem ae.

“Yo sik ngetopan awak, bes. Sak Malang sing parkir kene sopo sing kadit lanek nang ayas,” ambek ngakak. Samut cilok sing kaet maeng mbeluk ae, moro-moro njeplak.

“Heh, ngetop apane wong koen gak mbois. Karcis iku kekno, susuk ono, wong-wong gak usah leren njaluk, doel. Iku mbois jenenge…” Arek parkir iku langsup klakep, untung keslimur brompit oket. Wis kabeh ngengongi ambel kekel.

“Paitun iku lho mbois. Kewut tapi ngetop,” Samut makakno awak. Sempel arek iki. Ciloke kanji thok. Tau biyeng wong sak kampung diamuk. Ujube lak isin, Samut kakaen alasan lek dikongkon kolem kerja bakti. Keblek iku kadit odis lawetan, gara-gara kanjine diisakno kabeh nang wong-wong gawe ngelem gendero cilik-cilik sing ditarik benang terus dipasang ndik nduwure embong pas tujuhbelasan. Nang ujube gak kiro wani, kepingin diraupi saos ta.

“Ente lek lawetan maringono tambah laris, Mut. Maringono ndik Malang akeh nggen nongkrong, taman onok gembok cintane barang. Osi-osi bakale onok taman kerangkeng asmara, pangku-pangkuan park, taman indehoi. Opo maneh… taman nendes kodew… Wiss… ente jaluk opo. Liane emar, koen nyerek Mut… ha… ha. O yo, taman cilok, cinta lokasi..ha…ha… Tapi ojok liwat Arjosari ente. Tail cilok… iso dianclap koen karo kucing garong sing untune tikas iko,” jare sing jaketan levis. Lambene podo ambek jakete, dhedhes kabeh, batine Paitun.

Onok ibuk-ibuk sing ngadeg ket maeng ngedat angkot kolem mesam-mesem. Ngono yo kober ae ebes kodew iku mlethes.

“Niku sanes kucing garong mas. Niku singone mari opname, hi…hi…,” osi ae Poniti iku, batine Paitun. Sanggule nemplek koyok bakpao. Tangane mblarak sempal, kalunge ngrentep sak gelange, paling ate melok karnapal. Karek nggaekno swiwi, iso koyok widodari. Kodew Malang sinam-sinam asline. Seje lek Parman, lek iku gegere klopo sempal. Kait tak batin, Parman nglirik awak.

“Urusan ngono ojok nokat Paitun. Ente-ente iki kuno, angel lek dijak maju. Takoko arek-arek iku, yok opo nurut sampeyan, mas?” jare Parman macak kereng.

Kera agit sing ket maeng dlomong thok, iso ngungib. Koyoke arek kuliahan. Paitun iling, iku lak arek-arek sing biasane grudukan demontrasi. Raine kileng-kileng, ngelak paling mari panasan. Kongkon sekolah hadak caring. Tapi lek gak arek-arek iki, sopo sing gelem ngilingno pemerintah.

“Nuwun sewu, bapak-bapak. Memang semua ya harus maju. Tapi maju yang bagaimana. Kan harus diperhitungkan juga dampaknya. Mungkin secara fisik bagus, tapi kalau ditelusuri lebih dalam, ternyata bisa-bisa justru merongrong budi pekerti dan budaya masyarakat. Sepertinya semua dikerjakan tanpa dipikir panjang. Kan tidak salah kalau orang jadi bertanya-tanya. Itu biayanya dari mana, apa pakai hasil pajak? Kalau pakai uang negara ya tidak bisa kalau cuma untuk membiayai ambisi pribadi, apalagi yang merasakan hasilnya cuma segelelintir atau sekelompok orang saja. Pakai uang pribadi saja ya ada aturannya. Kita-kita ini kan hanya mengingatkan. Ya kadang-kadang yang namanya kekuasaan itu semakin naik, memang bisa membuat gelap mata, ujung-ujungnya ya nggak amanah,” jare arek situke ambek semangat. Ketok lek arek pinter, batine Paitun. Bathuke sigar degan, nggilap nglopo.

Wong-wong mek manthuk-manthuk. Wadah… iki, lek pekoro ojir-ojiran tak nyengkre ae aku. Mburine mesti tewur. Paitun nylenthung utem. Terang ketoke, terang lek sik grimis maksute. Enake ublem mol ae, adem ndek njero, iso ambik nggaringno sewek mamel iki, rikime Paitun. Cek cepet liwat ondo munyer iku ae, tambah deres hare. Lapo dadak Parman satpam ndang-ndangi.

“Tun, koen lek ate munggah liwato undak-undakan ae. Kono. Ayahab. Lek liwat kene engkok sewekmu kesrimpet. Sopo sing tanggung jawab!” jare Parman macak bludreg. Liwat undak-undakan lak tambah lunyu ta. Oo… bedun iku, kadit nes!

SEPUR-SEPURAN

Ndik pertelon Kauman Paitun ngaso ndik emperan markase Bik Samini. Klesetan, anyep lemeke, grimis kepyur pisan. Tapi gakpo po, udan iku lak barokah. Lho, lapo Bambing riwa-riwi koyok setriko ambik ndase ditutupi koran, nggoleki opo kumbahan mamel iku. Kringete sampek gobyos, imblake ngeplek karo ambekane ngongsloh. Umbam kringete koyok trasek.

“Arek-arek sempel, Tun. Awak dipesi. Uklam mulai stasiun sampek mrene, gak onok hadak. Deloken ae, osi ta owik arek-arek iku,” jare Bambing ambek terus ngeprat. Lhuk, yo ditutno ae wanyok, mesti emar kampung.

Ndik pos sepi. Ngimbab ambik abang-ireng ngungib nggoleki gerombolane. Paling ndik warunge De Patimah, filinge Paitun. Rikim sediluk, Bambing gak lidok marani warunge De Patimah. Temenan, geng londem tibake nglumpuk. Ketoke podo ngempet ngguyu pas Ngimbab oket. De Patimah sampek nutupi raine ambek sewek. Bendhot gutap singitan ndik isor mejo kompor.

“Klentheng endi? Des iku! Ndhot… metuo koen, lapo singitan. Ireng… elek… singitan isor kompor. Langus thok lambemu!” jare Bambing ngamuk. Bendhot terpaksa utem, ambek sik ngempet ngguyu.

“Opo Mbing. Sing jelas ente. Lapo murang-muring,” jare Bendhot gaya ngeles.

“Gara-gara koen mos… termos. Senengange mulosoroh kancaneh,” Bambing sing menggos-menggos. Endik karepe mernahno ate nglungguhno Bambing, tapi kenek pisan.

“Ate lapoh koen? Podo aeh… ente Ndik, nggedabrus.. radioh rusak. Lak ente se sing wingi critoh jaremu saiki onok sepur cilik sing riwa-riwi ndik ndhuwur. Isuk uput-uput ladub ayas. Lha awak lak yo kepingin tah numpakih. Ayas mubeng nggoleki, ndih iki… Liane ketemu kacebe Pi’i ae, mulek. Ngaceb laris tibake, juwet ikuh…,” jarene. Kabeh osi nggenggek kemekel gak osi ngrasakno. Bambing tambah mbureng, tapi suwe-suwe trus mesem, kroso lek dibikin. ambik nggablog geger e Endik.

“Ayas wingi lak sik crito se Mbing, lha laopo ente terus ladub ewed. Lak salahmu dewe ta. Mangkane ta ojok biasa ninggal konco. Ente mambu sembarang, ladub ae. Terus… karepmu opo lek onok sepur mini iku? Iku ril e ndik ndhuwur lho Mbing, Kadit osi ente mudun sak enak e,” jare Endik model ngudang.

“Mubengo ambek kacebe Pi’i lak iso ta Mbing, onok opo-opo paling mek beset opo kecekluk… wkwkwk…,” Bendhot njarak.

“Mari rong ubengan, Pi’i malik, awak soroh… gara-gara juwet iku awak isoh urusan silup. Maksudku ngeneh lho… sopo jenengmu? Wkwkwkw… Karepkuh, awak tak numpak mubeng ngonoh. Lek onok halteneh gak mudun sik. Lak wuasik tah… tail tekan nduwur. Ndelok kutho tekan ndhuwur… Engkuk liwat alun-alun, ketok Paitun koyok pemean riwa-riwi. Awak mbayangnoh lek pas liwat ndhuwure kampunge dewe. Lhuuuw, Mbak Tini klepon pas korah-korah, merduuuhh… Bendhot pas leyeh-leyeh ndik pos, paling koyok getas sing ketan ireng… wwkwkw. Koen Ndik, isoh koyok gombal gak kanggoh. Lek sampeyan De, paling tekan ndhuwur koyok kinangan… ha ha ha,” jare Bambing nggegek. Durung mingkem Bambing disawat serbet ambek De Patimah, ditekek tekan mburi ambek Bendhot, wetenge dicewel ambik Endik, ambek mlungker sik kekel ae luwak iku, dingklik sampek njombat-njombat. Et… Jon molai serius.

“Ngene lho yo. Ndik kene nggawe sembarang koyoke grusa-grusu. Lek aku yo gak setuju. Goleh masalah anyar iku jenenge. Kudune lak didelok sik, kuthone awake dewe iki pemandangane apik, langite resik, yo kudu dijogo iku. Ojok karepe moderen, tapi ngrusak lingkungan. Prasane gampang ta. Opo wis diitung yoan, engkuk bas-bas mateni rejekine wong liyo. Manfaat ambek mudhorote kudu dipikir temenan. Saiki bayangno, yoopo nasibe Pi’i kaceb, Mul ojek, ambek angkutan liane. Macete dalan kudu dipikirno bareng, guduk ngarang proyek anyar gawe nyirik, om,,” jare Jon gayae nuturi.

“Kuthone awake dewe iki ate diapakno se, gak jelas blas. Kuthone awake dewe iki terkenal kutho enak, kutho mbois. Tapi mboise asli, kane, gak mbois mekso, Mangkane ta rek, lek milih pemimpin sing juelasss…” jare Bendhot ambek joget sula.

Pak Nardi sing ket maeng mek ngguyu sampek mbrebes mili, akhire yo komentar.

“Kuthone awake dewe iki kutho bersejarah. Kutho pusaka arane. Yoopo yo, iki gak muluk-muluk aku lek ngomong. Awakmu kabeh lak ero sing jenenge peradaban. Lek gak ngerti rungokno ae wis. Nah, masalahe, lek pemimpine awake dewe iku tepak, berarti ero, dia akan menyumbang sesuatu yang baik untuk kemajuan peradaban kuthone awake dewe. Tapi lek sing mimpin gak ero, apes awake dewe, peradaban iso diorat-arit. Looo… gak main-main. Mangkane kudune pemimpin iku kudu duwe ilmu, yo tanggung jawab ate diapakno kuthone dewe iki. Lek ngawut yo ajur peradaban kutho iki, “jare Pak Nardi. Kabeh iso mek ndlomong. De Patimah ketoke susah, sewek maneh dilapno mripate. Kewut hobine mbrebes mili. Wonge ngwasno aku.

Durung mari Pak Nardi ngomong, dhuerr… bledheg murup. Osi njumbul kabeh. Wisa, gutap pamitan helom kabeh. Lapo Bendhot bisik-bisik nang gerombolane.

Tibake wong papat iku, cekel-cekelan pundak, hadak sepur-sepuran ambek nyanyi, liwat ngarepe Mbak Tini klepon.

naik kereta api… Tin… Tin… Tin…

Pyorrr…. Kapok a ambek Mbak Tini disiram banyu koraan. Wong papat klumus, ngaleh ambek regeg dewe.(dur)

Reuni

Isuk uput-uput, warunge Mak Ti dinggeni ebese ojobe Endik, digawe lawetan ketan mendhol.  Antri lek kate nakam, laris pol, biasane jam wolu wis siba. Pekoro ketan mendhol, nakam model opo ae dilakoni. Onok sing mangan ambik ndhodhok, onok sing klesetan ndik terase bedake Wak Adenan.

Sing kanyab yo nakam ambek methakol ndik brompit. Durung sing nyeleh lungguh ndik kaceb.  Lek onok sing kate ngaceb yo terpaksa handip ambik moloh-moloh.  Paitun seneng tail wong-wong iku, ambek ndepis nakam cedek koraan.

Dino iki gak sepiro emar.  Gak suwe onok libom minggir.  Suarane dang dung dang dung gemblodak musike gak jelas. Onok lek wong omil mudun ambek modele koyok mari mbyak-mbyakan, mari kubam lek e sewengi, padahal ketoke wis umur kabeh. Wadow eman sing nggawe jas ketoke mari hantum.  Pesen ketan, kopi, mendhol disaut ae clemat-clemut sampek dipaido ambek Lek Rokim.

“Mas, ojok dientekno mendhole, lha engkuk langgananku liane lak gak uman,” jare Lek Rokim ambek gregeten.  Ketoke sing situk dikandani mlorok ae.  Gak suwe onok sing oket nggawe brompit lawas, suarane knalpote gak karu-karuan, iku brompit opo selepan, sik sula suarane mesin jait.

“Ente suwene, nang di ae Jon?” nawake nokat.

“Aku lali, kadung uklam ate mrene, dadak aku lali lek nggowo brompit. Kadung mlaku adoh … wes ayas kelab nang parkiran, karek brompitku thok, dilanggit ambek tukang parkire, diait! Khatik lawange dirante, wis maleh ngrayab wong kacepan tak kon ngewangi ngangkat,” jare ambek gobyos, praene koyok mari halak neam, ambek atame harem. Kabeh ngakak, Lek Rokim kekel.

“Lek Kim ayas ipok, sing sangar.  Mendhole siba yo?” jare Jon ambek njagrag brompite gak iso-iso.

“Awakmu mari lapo Jon? Iso gak karu-karuan ngono,” jare Lek Rokim sik ambek ngentekno ngguyu. Jon ketoke njae.

“Iki … luwak-luwak iki liane ngejak reuni ae.  Mosok ben ulan reuni.”  Nawak-nawake mek ngenem ae. Jon terus ngroweng.

“Iki terakhir yo rek. Kadit reuni-reunian.  Mosok kaet biyen pancetae.  Foya-foya, astep … gak jelas.  Acarane mek jor-joran ayak.  Ente enak Med, kibrap kanyab, sukses ente.  Tapi itungane yo kadit. Lha ngene iki, ente mulai SMA sampek kewut yo pancetae, yo gak waras-waras. Koen yo ngono Kris, jare halokese es telu, dadi pejabat, lhok en … pantesa koyok ngene iki, hantum ndik parkiran.  Gak isin ta.  Ayas ngroweng iki guduk pekoro opo.  Ente-ente nawak ayas, brathes. “ jare Jon.

Paitun rodok kaget. Padahal biyen Jon korak pol, arek-arek iki ganok apa-apane.  Lek Rokim ngungib, ethok-ethok  sibuk ngelapi lepek. Ketane Jon sik wutuh, mendhole gak diothek blas. Jon tambah ndandi.

“Koen pisan oo ngono Yok!  Ente senengane ngacarakno gendhakan. Prasamu aku kadit itreng ta.  Meh ben ulan ente nggae acara di Jogja, Arabayus, Atrakad, ndek Ilab, kadang nang singgapur opo hongkong.  Sing kegiatan sosialah, jalan sehat, opo sing kadit mbok acarakno.  Ero aku. Iku mek ketoke.  Wong tibae mek gawe ngacarakno gendhakan arek-arek.  Ente ate ngaling? Onok sing crito nang ayas. Kenyataane lak ngono se?” Jon ketoke tambah muntab, tail sing dijak omong dadak tambah keturon kabeh mengkurep ndik mejone warung. Mek Yoyok sing nyelek todes oker ambek grogi dipenthelengi Jon.

Jon ngadeg ate ngaleh.  Yoyok sik ketenggengen.

“Lek Kim, orip? Tak rayabe ae.  Engkuk lek bekakas-bekakas iki gak tangi-tangi, guyangen ae ambek banyu koraan iku, Ndi pesenanku maeng?” jare Jon ambek ngaleh terus nyangking kresek bek bungkusan ketan. Yoyok gak dipamiti.

Mari sarapan ketan, Paitun uklam ambek sik heran mikir Jon. Ndik enggok-enggokan Paitun gak sengojo ngwasno plange panti asuhan ndik ngarepe gang.  Wah, tak reuni pisan wis batine Paitun.  Suwe gak mrono, Paitun biyen gelek rudit kono, koyok hamure ewed.  Omah lawas tinggalane londo. Clengak-clenguk ndik ngarepe lawang, Paitun kaget.

“Lhoo… Tun, mlebuo. Yoopo Tun kok gak tau mrene,” tibae suarane Bu Tin.  Asline jenenge Prihatiningsih, ondor wis kaet jaman biyen, tapi sik sumringah, praene ketok lek bekase nom-nomane sinam. Jare wongwong bojone ilang ndik Timtim.  Paitun ublem, koyok helom rasane.

Sampek ruang tengah, atine tratap ndelok arek licek-licek kembul mangan ketan. Bu Tin metu omongan.

“Yon gene iki Tun, alhamdulillah onok sing digae sarapan.  Digawakno Jon maeng.”

Durung mari trenyuh atine, sak klerapan, tekok cendelo, ndik gange omah ketok Jon mberesi noto blonjoan ambek sayuran ijo sik seger ndik gronjong kayu mlagrang brompite.

“De, budhal sik yo!” Jon pamit ambek nyetater brompite.

“Yo le, tak dungakno rejekimu akeh yo,” Bu Tin nyauti.

“Alhamdulilah Tun, untung direwangi Jon.  Aku wis tuwek, jathuko yoopo aku ngrumat arek-arek iki.  Sak jeke bojone mati, kenek tipes, Jon brobah Tun.  Anake mek situk, wedok.  Melok bojone, dtugasno ndik Sulawesi,” Bu Tin crito dowo.

Ambek ngrungokno Bu Tin, Paitun ambek mbrebes mili kedelengen tekok njero ndelok lawang ngarep, ndik njobo sinare srengege isuk koyok slambu nyorot-nyorot ijone sayur mayur sing nggrumbul digonceng Jon. Koyok ijone atine Jon.

Komunitas