KLOPO PARUTANE

Slametan ndik hamure Lik Jum tas rayub. Kabeh wis nyangking kresek berkat. Ayas helom kari, mesti diisaki dobel ambek Lek Jum. Tapi ndik dalan berkatku tak lungno Jon, soale ndik panti kanyab sing luwih butuh. Biasane, buyaran slametan, mari ngampirno berkat nang hamure dewe-dewe, terus nglumpuk ndik pos. Yo akeh sing nggowo duse najaj. Jarene ndik hamur sopo sing nakam, wong kanae jare podo kadit ngenes nang jajane berkat.

Temenan, kanyab sing nggowo duse najaj. Gak kaop Bambing, cik ngenese nang sing jenenge bikang. Lek Bendhot masio ledome sangar yo sik tetep kemaruk nang apem. Endik lek nemu wajik iso koyok ketemu araduse. Lek awak yo nogosari ae, dew. Londo ae sing genarone lites lek ero roti kukus osi koyok tail kodew sinam. Mangkane lek onok berkat gak tau rebutan. Mbuh lek ojir, wkwkwk…

“Ndik hamur, jajan koyok ngene yo kadit uyap. Kerduse diungak thok ambek anakku, ambek ngomong, ganok sing rodok lawas meneha jajane? Jait…” jare Bendhot ngroweng.

“Podho… Isuk tak ungak, sik wutuh hare, ganok sing nguthik babar blas. Kadang dikrikiti cecek. Saiki lek berkat onok najaj e cangking mrene ae, cek diselesekno Ngimbab, ” Samian nggarai. Bambing ngono yo mek mrenges ambik lambene mowol-mowol nyamblek bikang. Repot cithakane apem iku.

“Kiro-kiro lek mbesuk wis ganok jajan-jajan model ngene iki, ente-ente kabeh paling iso bolak-balik step paling. Kejer, wkwkwk… lha ate nggolek nangdi,” Endik molai nggarap.

“Iyo yo, kudune masiyo jajan lak kudu dilestarikno yo,” Londo nyaut. Bendhot keselek.

“Yoopoh mbesok lek awak-awakan kepingin nakam horog-horog, bogis, kucur, opoh wastapel… ” jare Bambing ambik clemat-clemut ae.

“Wafel a… wastafel hadak… turuo jeding pisan, krakotono cebuk iku,” jare Bendhot ambik ndudul pundake Bambing.

“Koen Ndhot… deloken po’oh saiki. Ikuh… ayas maeng liwat ngarepeh bedake Pendik. Wong-wong sing terkenal ikuh, biduan… bingtang pilem, sing ndik tipi ikuh, kabeh bukak bedak panganan ndik kampung keneh. Tak inceng ndik kocoh… ayas ganok sing eroh najaj e…,” jare Ngimbab. Koyoke mancing pekoro, omongane pan-panan iki.

Paitun maleh molai melok rikim. Wis molai ketoke, wong-wong sing terkenal ndik tipi podo gembruduk bukan toko jajan ndik kampung kene. Tulisan reklame ne macem-macem, oleh-oleh khas Malang, sing iki sing iko… Tapi pas kapan liwat, tak ungak tokone, koyoke gak tau tumon ayas najaj sing jare khas iku, modele ae anyar, bas-bas wong-wong iku mek ngarang dewe. Iling aku, ayas tau diisaki ambek Bu Cip, najaj sing jare khas iku. Dapako kane, opo ilatku sing gak cocok. Bu Cip ngelungno ambek ngroweng, Tun, iki panganan opo, tilik ono talah, Ngono kok ngaku-ngaku panganan khas kene, lak ngawut tah, jare Bu Cip.

“Heh, Tun. Lapoh ndomblong aeh, iku lho nogosari senenganmuh… wajik e karek utas. Cepet… selak dibadhog jrangkong ikih…wkwkwk…” jare Bambing ambik nuding Bendhot. Ngono Bendhot yo sengojo nyaut wajik langsung diemplok. Wong-wong nggegek. Jarno ae, arek ireng iku ancen lambunge sampek kentol, batine Paitun ambek gregeten.

Jon telap-telep nyuwili dadar gulung. Endik rame ae, mbukak lemper isine mek separo. Kait ero ta. Onok sing isine mek seprapat hare, kathik disolasi. Mbukak e cik angele. Lemper disolasi, suwe-suwe gedang dilakban. Bikang ae wis diganjel ngokobe, cek mledhing.

“Lha iyo, lek terus artis-artis bukak toko jajan kabeh ndik kampung kene, kathik ngomonge jajan khas kampung kene, terus yoopo nasibe nakaman, jajan sing asli. Jelas halak sak sembarange ta. Kalah nggen, kalah ojir modale, kalah promosine. Ndik kene iki gak kurang macem-maceme najaj sing asli, produksine warga dewe. Tapi, wong sembarang ndek kene diijini erwe, kadit ditail sik yoopo iki engkuk pengaruhe mbesuk,” jare Jon mari ngelek godir. Cepete wis ganti godir. Samian ngegongi pisan, pancet ae gayae kementing.

“Koyoke ganok masalah ya? Yo iku jengene bisnis. Bisnis kadang lak mek ndelok kesempatan. Liane urusan mburi. Ngeneh. Panganan, jajan, iku yo tetenger kabudayan, gak mek tarian, lukisan, musik, kerajinan. Kuliner iku mek guduk urusan cangkem thok. Sembarang digawe iku onok asal-usule, onok hubungane ambek adate masyarakat. Lak ngoten nggeh, Pak Nardi?” jare Samian golek bala.

“Yo pancen jamane yo terus maju. Tapi yo kudu tetep duwe tanggung jawab. Opo maneh lek nyangkut kabudayan. Cumak, ngerti opo gak wong-wong iku. Jangan mereka datang ke sini, terus sak karepe dewe cuma cari untung sendiri. Iso kok sakjane, misale ngene ya, erwe membuat peraturan misalnya, setiap toko-toko jajan moderen iku diharuskan juga melok ngedol kue-kue atau jajanan asli sing khas gawenane warga kampung iki. Gak ketang telu opo limang macem jajan tradisionil melok didasar ndik tokone. Artine, sethithik akeh kan wis melok ngrumat, kontribusine jelas. Tapi yo ojo awu-awu, ethok-ethok… mek gawe gugur wajib thok, ganok niat apik, yo repot…” jare Pak Nardi. Wanyok masiyo pansiunan tapi sik padang pikirane, gak tau mandeg mikirno warga, batine Paitun. Ngono Pak RW cik bencine. Kayal. Lek jarene warga, onok sing ngedu.

Ola opo Bambing mukok, ngungib nyaponi lambene,

“Sing ikih kloponeh umbam… lho ya, rodok penguk,” jarene ambik ngambu-ngambu najaj sing dileket. Kabeh kontan ngakak.

“Goblik… ndesit ancen ente, Mbing. Iku keju diparut nduwure rotine,” jare Bendhot ambek njulekno Bambing.

“Yo iku lek kakean andok ndik warung isore barongan…wkwkwk…” Endik nggarap. Ngono yo nggegek pisan bledhus iku.

“Kadit, Ndik. Asline wanyok kegeleken ndekem ndik warung klepone Mbak Tini,” jare Jon.

“Lhuww… yoopoh ente. Mosok eroh ente klopo parutaneh MbakTini… sulaaa. Sedino lek kadit ketemu lupis… osi nggliyeng ente om,” jare Bambing ambek gaya ludruk.

Plokkk… apem disawatno tepak pas pipine Ngimbab. Bendhot kaget, apem sing dicekel, dieman-eman ate dinakam kari-kari hadak disaut Tante Bembi ujube Bambing, ambek mencak-mencak. Bambing gutap.

“Rasakno… nggliyeng a wis! Bojo bendino dikongkon ngengat-ngenget jangan, sampek mbuak-mbuak… hadak mbadhog sak paran-paran! Ayo moleh, tak parut sampeyan mariki…” buantere sak kampung vokale Tante Bembi ambek nyeret Bambing sing nginthik helom.

Tail tekan warunge, De Patimah kekel sampek ilue bolak-balik dilapi pucuke seweke. Radione rek lagune…

Aku suka jaipong kau suka disko

Oh … oh…

Aku suka singkong kau suka keju

Oh …oh… (dur)

KULAKAN

Ilustrasi. (Anja Arowana)

Saking kesele, mambengi Paitun keturon ndik ambene pos. Srengenge kait anget, ate sare henem, hadak kuping brebeken, lambene sopo sik isuk uput-uput ngene wis nyumet kompor. Koyok oges sak kepel dirubung tumes, ebes-ebes kodew wis nggrumbul ngupengi mlijo. Oala, mulai jaman kolobendu yo wis ngono iku bendino, blonjo ambek dibumboni rasan-rasaan. Terus, ojok kaget lek kari-karine gelek regeg. Kadang blonjone kadit sepiro, tempe, tahu ambek micin, tapi sing jenenge kulakan omongan… mbok… gratis tis, barter pisan. Sik dasteran, durung suda, siaran… Bayangno ae.

Mangkane gang iki dijenengi wong-wong Gang Gawat. Tukarane petang dino, rukune telung dino. Mek lek riyoyo rukune osi rong minggu, iku ae ngenem-ngenem sik kasak-kusuk. Pekoro semprit iso dadi semprot. Pekoro kupat osi dadi mblethat.

Wak Pan, mlijo iku yo podho dene. Filinge Paitun kadit kane iki.

“Wak Pan, sampeyan pirang ndino gak lawetan rek? Nggarai soro wong ae,” onok sing ngroweng.

Wak Pan clingak-clinguk. Ate gnomo koyok ngungib. Lek pas ngono, Wak Pan iki tak sawang-sawang osi koyok timun ketindian klopo. Lhok en, sadele apedese sampek ngrupuk rambak.

“Lapo sampeyan kok koyok aneh ngono?” Bu Wiwik curiga. “Gak buk, gak enak aku lek crito.” jare Wak Pan ambek tail tolah-toleh, koyok sedeb ketulup.

“Onok opo, sopo Wak Pan? Mbak Ipul ta? Ganok wonge, wis limang dino nang Suroboyo. Opo’o se?” jare Bu Wiwik rodok kemero.

“Aku ket wingenane gak dodol, soale kentekan ojir buk, gak iso kulakan.”

“Kok iso se? Awakmu paling sik main kertu ae. Kok liane bakaran, yo kobong dompetmu. Lerenono talah…” mbak Tin nyaut setengah maido.

“Gak kate buk, wis suwe leren aku. Ganok wong sugih pekoro main,” jare Wak Pan ambek gaya menesal.

“Masalahe guduk iku, Tin. Crito ae gak popo Wak Pan. Ojok rasan-rasan tapi,” jare Bu Wiwik.

“Lha yo opo, wong iku liane ban-bon ae, lek ditagih mbulet, alasane onok ae. Blonjone daging, urang, pokoke iwak-iwakan thok. Tak kongkon njupuk sayur ae, aku tambah dipaido… prasamu aku marmut yo…jarene. Maleh kulakan macet, buk” jare Wak Pan setengah melas.

Koyok nguyahi segoro, sambate Wak Pan mbledhos ndik Gang Gawat. Mbak Riani langsung koyok spiker aktip.

“Lhoo…lho…lho, gelange, kalunge, ngrentep koyok bintang pelem, tapi nang mlijo ae ngebon. Ngono lek crito nang aku jare tas tuku bedhak ndik pasar gedhe. Nggedabrus tibae.”.

Mbak Tin tambah koyok corong TOA.

“Lha kok sampeyan kaet ero. Wong iku mblebes. Wingenane nang omahku, crito berlian, model-model rok anyar, nglencer nang luar, bareng mburi-mburine kate utang. Waaa yo kadit ae. Sedino rong dino tak balekno jare. Mboten, kadit, maap… maap…”

“Mlijo yo disasak ae, oala…” liane ngebleki omongan.

“Nang ndi-ndi wanyik iku ngakune pengusaha. Onok montor parkir dinyang. Onok omah kosong ditakok-takokno, ngawut ae, wong sing duwe omah ilo mek sambang morotuone. Kiro-kiro mek pos ambek Paitun thok iku sing gak dinyang,” jare Mbak Riani lek ngomong koyok bren.

Lho, lapo jebus awak-awakan, batine Paitun. Ente wani orip. Suarane koyok panci dithuthuki. Iling tujuh belasan biyen, penyanyi sing gak tau dikeploki yo mek Riani thok. Ben e sing ngiringi osi regeg ewed hare. Lha yoopo, nyanyi ta playon Riani iku.

“Alaa… pengusaha opooo… Ngusahakno kancane ngglundung le’e,” jare Mbak Tin nambahi micin.

Tapi kabeh lali, lek ndik kono onok plek e Mbak Ipul.

“Sampeyan gak oleh ngono, aku gak mbelani, Mbak Ipul iku yo sa’aken. Ojobe jare katut wedokan. Jatahe maleh gak iso dijagakno,” Bu Anna mbelane Mbak Ipul.

“Iyo, tapi uripe koyok artis, mestine lak priatin ta. Wong lek crito jare bayarane ujube jut-jut an kok. Cobak lek bojoku macem-macem, yo tak coret tekan daftar lauk-pauk, ” jare Riani jawab ae.

Bu Anna rodok panas, genti nyantap Wak Pan.

“Koen yo ngono, lapo diomong-omongno barang. Mlijo iku dodol blonjoan, duduk dodol omongan!”

“Iku ngono ancene bolone, Wak Pan.” Mbak Tin ngroweng.

Bu Anna tambah umep. Wak Pan praene tambah koyok timun diacar.

“Sopo bolo-boloan! Ngomong sukur mlethos ae. Hobi kok kulakan. Lambe koyok gak tau sekolah ae.”

Dadak moro-moro Bu Riani jupuk kenthang disawatno nang Bu Anna. Bu Anna kaget mbales, nggrangeh pupune ketep diuncalno nang Bu Wiwik. Lhuk… lha kok kabeh kolem rebutan blonjoan gawe sawat-sawatan, bayem, daging, tempe, sak nyekele disawatno. Isuk-isuk Gang Gawat mbledhos, emar ibuk-ibuk kasti.

Untung Jumali lawetan krupuk liwat, terus gupuh nyeluk Pak RT. Gak suwe Pak RT oket ambek mbureng, durung suda pisan. Kabeh diseneni dikongkon helom.

“Isuk-isuk wis rame. Koyok ganok pegawean liane. Gak ngurusi anak sampeyan ate budhal sekolah ta? Kok liane geger ae. Sik isuk wis kulakan omongan,” Pak RT njahe ambik malangkerik.

Wong-wong semburat plencing. Koyok tikus rapat onok kucing oket. Dadak Wak Pan sambat nang Pak RT.

“Lha dagangan kulo yok nopo pak?”

“Yo embuh … lha maeng yo opo kok iso ngene? Ngene ae, engkuk bengi mrinio, digenahno.”

“Mangkane ta… ojok dodol omongan. Pancet ae…” jare Jumali ambek ngaleh.

Paitun ngempet ngguyu tail Wak Pan, ndik bathuke onok bekase tomat njebrot.

DREMULEN

Udan tas mari, embong sik nggilap banyu. Paitun uklam male rodok ngebok soale ambek ngelesi unyab ngecembeng. Slimpe thithik osi keblowok. Dalan ta udun njebrot. Lampune embong mrepet pisan. Tekok kadoan Riadi sepedaan iso koyok ulo-uloan. Iki lek awak kadit waspada, iso diceproti ambek arek sempel iku. Lapo mudun marani ayas, batine Paitun.

“Tun, ojok liwat kono. Ndik omahe Pak Bejo akeh isilup. Nrabaso gange Momon ae,” jarene ambek terus ladub henem.

Prasamu buron ta ayas. Ente mosok itreng, Di. Isilup pren kabeh ambek awak-awakan. Maleh penasaran, tail pisan ae nang hamure Pak Bejo. Lhuw iyo, akeh isilup. Lho, laopo Pak Bejo dietheng-etheng terus diublemno nang libome isilup. Sirine ne liu-liu kelap-kelip terus libome ngaleh. Ndik ngarepe tokone Cik San, ibuk-ibuk nggrumbul. Paitun mripit nyidek. Gak lidok, koyok radio rapat.

“Sampeyan lek gak ero urusane, gak usah crito. Iso dadi pitenah Mbak Yah. Iku wong kenek musibah, lak saaken ta,” jare Bu Wiwik. Mbak Yah rodok mecucu, sik ngetet ae kementhus.

“Ancene kenyataane ngono kok. Sampeyan lak ero kabeh, deloken bojone. Gelange ngrentep. Kalunge sak ombyok. Lek nang salon koyok marung, meh bendino. Yatik salon iku sampek bingung, bendino modele rambut njaluk ganti. Mangkane iku. Aku gak ngrasani lho yo?” jare Mbak Riana.

Jenenge ae radio rapat, kathik sing agit radio rusak, sing utas mbrebet, liane potensione cepot, situke batreine nayeng dikareti, yo bayangno ae unine, gak trimo stereo thok, jelas krodit.

“Tas e sing sak ipet iku ae, regane jutaan. Durung regane sepatune, ditukokno Paitun iso oleh sejinah,” jare Mbak Yah. Wong-wong ngempet ngguyu. Lapo nyandak-nyandak ayas, rikipe Paitun. Repot sol sepatu iku, gelungane koyok cowek, paling made in urek-urek. Lambene Mbak Yah tambah barak.

“Ben riyoyo ganti montor. PKK jarang teko. Paling wedi le’e kumpul kene, wedi kulite sing mulus iku katut ireng. Tau biyen melok senam isuk-isuk, wong lanang-lanang sing biasane turu ngleker, iso tangi isuk kabeh. Kok iso moro kompak melok senam. Sename gak sepiro, mulek ae. Gak kaop wong lanang, motone sing senam,” jare Mbak Yah.

“Tapi bojone Pak Bejo wonge apik kok, langganan gorenganku, lek tuku gorengan ndik nggonku mesti akeh. Ben onok acara ndik omahe opo ndik kantore mesti mborong gorengan. Kathik gak tau gelem disusuki. Lek slametan kabeh tonggo mesti diteri berkat,” jare Lek Jum.

“Iku lak sangking a Jum. Paling gorenganmu mek dipangan papat, liane gawe sawat-sawatan,” jare Mbak Riana hadak nggarai regeg ae. Lek Jum ketoke rodok njahe.

“Ojok ngenyek sampeyan. Paling sampeyan iri. Menthil atine. Wong lak rejekine dewe-dewe. Kok iso sampeyan koyok ngono. Wong sampeyan yo gelek diteri, riyoyo yo diparani. Ojok crito sing enggak-enggak ta. Sampeyan gak saaken ta nang keluargane, anak-anake?” Lek Jum sanap. Wis gorengen ae sanggule iku Lek Jum, batine Paitun. Ngono Mbak Yah yo sik ngetet ae.

“Tak akoni, loman ancene. Tapi buktine, saiki bojone ditangkep pulisi. Lak gak beres ta. Paling yo wis ngono iku…” Durung tutuk Mbak Yah ngomong, disantap ambek Lek Jum.

“Paling opo? Mbok ngoco sampeyan iku. Pas bojo sampeyan bangkrut biyen, sopo sing nulungi. Sik untung sampeyan saiki gak golek othis. Ojok ngono. Sing biyen sampeyan ditekek bank thithil iko, sopo sing noroki? Wong iku, gak mesti nasibe. Kadang ndik nduwur, yo kadang ndik isor.”

“Wisa…male bengkerengan! Ayo nyengkre kabeh. Kok liane ngrasani tonggone ae. Yah, ambek koen Riana, lambemu iku kapan-kapan dandakno yoh? Wis ero tonggo kenek musibah, lambemu sik koyok ceret ae. Wis gak usah ngurusi rumah tanggane wong, ayo…buyar! Koen nyingkrio pisan, Tun, Kono…nang pasar malem ndik lapangan kono.” jare Bu Wiwik ambek nggesuh wong-wong iku, terus ngaleh pisan. Wis a, awak maleh kenek. Bener, Mbak Yah ambek Riana iku lambene diobrasno ae, batine Paitun mangkel.

Ada pasar malem ini. Mrono ae wis, suwe hare gak ketemu pasar malem. Temenan, tekok kadoan nyorot-nyorot soklene. Lapangane padang jingglang kanyab lampune. Mbois iki. Ndik lawange ublem, hadak Riadi hansip macak kereng, malangkerik ndang-ndangi ayas ate ublem. Tapi maringono mrenges ambek ngongkon ayas ublem. Pancet ae sentolop iku gayae.

“Koen ojok numpak dremulen. Iso mencelat koen engkuk,” jare Riadi. Kadit doel, ayas lek onok pasar malem ngene iki, mek kepingin nunggoni ndelok arek-arek licek numpak jaran-jaranan munyer. Cek iso mbayangno anakku. Oala, ndik ndi yo anakku, batine Paitun nelongso.

Kait selonjor, pasar malem gempar. Sing numpak dremulen emar bengak-bengok. Tiba’e dremulene macet. Paitun kolem sing nontok podo gembruduk marani. Kabeh gopoh. Panitiane ngekei peringatan ndik corong. Ndik ndhuwur dremulen kabeh yo cerik-cerik.

Kok tau krungu suarane sopo iku. Lhugg… pas ndik dhuwur dewe hadak Bambing. Lho, Endik pisan. Sempel ta brengkesan iku, lapo kewut dremulenan, umel-umel pisan. Mangkakne maleh macet. Bendhot sing tepak lungguhane ndik isor, mencolot mudun. Ngono yo ambek ngakak nggarapi Bambing, padahal tukang dremulene gutap mbenakno mesin desel e sing rewel. Onok isilup utas kolem ngendalekno situasi.

“Mbing, muduno Mbing! Jare ente iso ngawang! Awak siap wis nampani. Ojok ngompol lho pren!” jare Bendhot tambah gunggungan.

Bambing raine pucet campur njahe pol, ambek nyekethem gocekan. Kathik suarane arek licek-licek nangis saur manuk. Ngono Endik lungguhe ndik halabese Bambing, kepancing Bendhot yo kober ae kolem nggarap Bambing.

“Ndhot…, wanyik grogi, ate gingkang jare jimate kari. Areke mbrebes mili..kik kikk kkk…. Celukno Tante Bembi, Ndhot! Mbing ojok obah ae lho ente, melip iki, dremulen iki osi njombat engkuk. Ndungo sing jelas Mbing!” jare Endik nggudo Bambing sing mek osi mbureng, mentheleng thok ambek adus kringet.

Gak suwe, greengg… desele murup. Dremulen mandeg, kabeh mudun gentenan. Sing jenenge Bendhot langsung iral shio kuda. Bambing nyaut imblake Endik luput, Endik mencolot mudun langsung ngetepeng sampek ate nubruk wong lawetan gulo kacang. Pas wayahe Bambing, mlorot alon-alon ambek disuraki wong-wong. Riadi sing kaet maeng kekel ae, iral pisan ndelok Bambing ate utem. Lawange portir ditinggal hare. Bambing diparani isilup keamanan, ketoke diperingatno, terus dirangkul ate diterno nang dalam utem.

Oala, Mbing…Mbing. Mangkane ojok kakean polah, batine paitun. Urip iku koyok dremulen. Kadang ndik ndhuwur, sekali waktu ndi isor. Lek kadung macet koyok ngono iku, yoopo? Osi dhedhel dhuwel ente lek gak siap. Ndik ndhuwur ambek ndik isor podho ndrawasine. Sawang sinawang, Om. Waduh… lapo Bambing marani ayas.

“Lek ada kamuh, ayas mestih apes. Awas koen, ojok sampek critro wong-wong. Bikin maluh!” jare Bambing ngancam ayas.

Bambing kadit itreng lek Tante Bembi ujube wis ndik mburine, kathik modhele koyok ate ngrakoti sing kanal. Isilupe filing gak enak, terus ngaleh. Keturutan Bambing dicetholi turut dalan. Kathik suarane bojone koyok sirine.

“Ditinggal arisan diluk ae ucul. Kok cik becike… nyethik setriko dadak ditinggal dremulen! Lek omahe kobong, yoopo! Ate kemping koen Mbing!” (idur/Yei)

BIKANG MEKROK

Wis suwe koyoke gak udan. Howo awan adem, ingeb sanap. Gerimis kadang nyiram, tapi gak roto, Ambik uklam turut embong ditutno ayang-ayange, Paitun mbatin, howo sembarang kudu disyukuri, wong iku kersaning Gusti Sing Nggadah Urip. Ndik ngarep gang ketemu Riono kue thok, dungaren sik isuk najaj e wis sibun. Ngono sik mbengok towo ae. Wong tak tail mek onok bikang ambik godir karek sak ipet. Ngono yo sik kober gayae ate nyrempet awak-awakan ambek ngekek. Bayem ri ne. Irunge koyok kue thok.

“Jajan a, Tun. Njupuko, sik onok iki. Kemblas wis diborong wong-wong. Ndik pos rame. Tak pikir nanggap koen maeng,” jarene nggarap, terus ndhodhok ambil mbeluk bunder. Sakjane kepingin ciak godir, tapi krungu ndik gerdu kok emar, lho yo aluk ngeprit ae mrono.

Lhuw, nglumpuk kabeh jemblem sak gerombolane. Karepe mripit sula, hadak bekenyek kotis iku tail.

“Lapoh koen nyirik-nyirik. Sinih… Dari tadih di njaba sini orang-orang nunggu kamuh. Soaleh jare wong-wong, koen masioh praenmu gak jelas, tapi lek ngroweng kadang onok benereh… Ojok takok kopi lho yoh?” jare Bambing.

Wisa, liane kolem ngegongi. Ketoke onok genaro aud sing ayas kadit sepiro lanek. Mek mesem thok. Tail ayas gak wani kolem ngguyu. Wedi lek tak tayar le’e. Onok nangkuse paling. Mbuh yoopo kaitane, sing jelas omongan tambah pathing pecothot ae.

“Lek ayas, aluk milih penyanyi opo bintang pelem sing sarik, om. Engkuk bale RW dicet merah muda. Osi-osi bendino warga gemruduk. Wuasik. RW ne gak usah idrek, nglayani warga selpi ae cukup. Merdu…, ” jare Endik ambek nuthul-nuthul rambute. Atase rambut koyok kawul ae, apane sing disureni.

“Iyo yo… lek warga ate duwe gawe lak lumayan, dijaluki tanggapan. Ngene ae, pas nyalon kudu dijaluki perjanjan ya. Kalok warga punya hajat duwe gawe, nanggap bu artis RW gratis. Telung-telung lagu kadit masalah. Ngarep gang, pasang balihone, oke… sip wis. Lho ojok lali, termasuk poto lengkap bersama keluarga manten. Tobbb…” jare Bendhot ambek joget alus.

“Lha idreke terus kapan RW ne? Waktune lak entek ta sobo terop,” Riadi gayae protes.

“Ate idrek opoh… ero tah ubo rampene pemerintahan, ero pembukuan ae mbu-mbuan. Kiroh-kiroh kiteke kenek mangsine stempel ae isoh sedino mbnenakno ndik saloneh Siska. Tapi pegaweneh iso tertib, oketeh isuk-isuk. Helome embuh…. kik…kik…kik… Lek rapat ojok mlorok aeh, iso ditimbali barang… kak…kak…kak… Lhok en… engkuk lak kanyab sing gemar ditimbali… ” jare Bambing ambek gaya kemayu awe-awe. Nggilani Ngimbab, wong raine kok lambe thok.

Paitun terpaksa kolem nggegek. Sik kadit osi mbayangno, iki rasan-rasan wong kampung, omongan gerdu. Lek terus sing jare wong pinter-pinter ndik kampung kene terus setuju, lak ngungib ta sing pinter sakjane sing endi. Sik tak nyimak, ngroweng opo meneh bekakas-bekakas iki.

“Onok sing ketoke temenanan, Ndhot. Iku lho, sing kapan iko mlayu ngubengi kutho, pirang ndino iko. Iku lak yo nyalon RW?” Samian molai kolem genomo.

“Lha laopo, wong onok bemo, kaceb, bis, ojek yo karek ngawe… hadak mlayu. Gak kemeng ta.,” jare Bendhot dengan lugunya.

“Eruoh ngonoh gak ngomong ayas.. . gendhongan ambik ayas po’oh, sak ting rong ting gentenan. Pokok lek istrirahat marung sing kaneh. Lek atase lecep ae yo kadit, peyok badankuh… wk wkwk…. Mlaku ndhodhok sakjane luwih sangar… ya heh yah?” jare Bambing sukur mlethes.

“Tapi nayamul semangate. Cumak yo iku, lek karepe warga, sing tak rungok-rungokno lho yo, kanyab sing karepe lek osi asli warga kampung kene. Wis wayahe, soale suwe RW-RW sing biyen roto-roto guduk kelairan kene. Lek jare sesepuh kene, yoopo-yoopo lek ari-arine… opo yo… lali aku teruse. Jare ibarate, duwe sawah kok mesti dipacul wong lio. Wis pokoke seje howone lek wong asli kene dewe, atine wis ngempel ambek lemah sing diidek. Jarene lho, tapi mbuh meneh,” jare Samian.

“Onok kotis henem. Ngganteng kathik jare jago balap. Mbois le’e yo?” Endik ketoke ngenes.

“Krungu ayas. Tambah jare ate digandengno karo kera sinam kodew kene. Iki kene golek RW rek, guduk ate mantu, ngawutae… Tapi yo iso aksi yo…” Bendhot osiae.

“Masiyoh pembalap opo ae gak popoh. Sing penting lak ojok bolak-balik ngebok opo ngepot, lak isoh bingung tah wargane. Lek mimpin sing kane, ojok mbleyer-mbleyer aeh… ya…heh..ya?” jare Ngimbab.

Pancet ae, sing jagongan liane imblake genah, onok sing imblakan ate ladub rontak, onok sing triningan, Bendhot ae sing kemproh sik kaosan ambek alanet jin. Bambing kadit, kaosan kutang sing ndhredhet, terus kathok ndekan favorite sing koyok tekok karung mblegadhus iku. Padahal ambek ujube kathok iku tau dibuwak. Ngono ambik Ngimbab yo diumumno ndik berita kehilangan ndik radio. Lhoh, ngono ilo yo onok sing ngilabno. Setel sempele.

Mari pidatone poro lambe gerdu, Paitun rikim, sopo ae sing mimpin iku mesti mbois, yo gak kadit nes, yo lek osi ngoco sik, ngukur awake. Terus duwe isin. Cumak sing dikuatiri, pertama ancen koyok yok-yok o, sula… tibae mburine nglethek tetep peladang liar sing kolem juragane. Lak terus nyenyek tun ta kampung iki.

Langit wis thang-thang. Tak langgit sik ae buwuh nang Bik Samini. Ndik ngarep gang hadak rombonge Riono sik nyanggrok. Tak ungak, karek bikange sik kanyab.

“Jupuken Tun, entekno bikang iku. Akeh sing gak sepiro seneng saiki. Jare wong-wong seneng bikang sing asli, sing dicithak langsung mekrok, mambu pandan, medhuk. Bikang saiki ate mekrok ae leren diganjel lungguhane, kathik ngawe pewarna jare,” Riadi drememeng ambik ngaleh.

SEPUR-SEPURAN

Ndik pertelon Kauman Paitun ngaso ndik emperan markase Bik Samini. Klesetan, anyep lemeke, grimis kepyur pisan. Tapi gakpo po, udan iku lak barokah. Lho, lapo Bambing riwa-riwi koyok setriko ambik ndase ditutupi koran, nggoleki opo kumbahan mamel iku. Kringete sampek gobyos, imblake ngeplek karo ambekane ngongsloh. Umbam kringete koyok trasek.

“Arek-arek sempel, Tun. Awak dipesi. Uklam mulai stasiun sampek mrene, gak onok hadak. Deloken ae, osi ta owik arek-arek iku,” jare Bambing ambek terus ngeprat. Lhuk, yo ditutno ae wanyok, mesti emar kampung.

Ndik pos sepi. Ngimbab ambik abang-ireng ngungib nggoleki gerombolane. Paling ndik warunge De Patimah, filinge Paitun. Rikim sediluk, Bambing gak lidok marani warunge De Patimah. Temenan, geng londem tibake nglumpuk. Ketoke podo ngempet ngguyu pas Ngimbab oket. De Patimah sampek nutupi raine ambek sewek. Bendhot gutap singitan ndik isor mejo kompor.

“Klentheng endi? Des iku! Ndhot… metuo koen, lapo singitan. Ireng… elek… singitan isor kompor. Langus thok lambemu!” jare Bambing ngamuk. Bendhot terpaksa utem, ambek sik ngempet ngguyu.

“Opo Mbing. Sing jelas ente. Lapo murang-muring,” jare Bendhot gaya ngeles.

“Gara-gara koen mos… termos. Senengange mulosoroh kancaneh,” Bambing sing menggos-menggos. Endik karepe mernahno ate nglungguhno Bambing, tapi kenek pisan.

“Ate lapoh koen? Podo aeh… ente Ndik, nggedabrus.. radioh rusak. Lak ente se sing wingi critoh jaremu saiki onok sepur cilik sing riwa-riwi ndik ndhuwur. Isuk uput-uput ladub ayas. Lha awak lak yo kepingin tah numpakih. Ayas mubeng nggoleki, ndih iki… Liane ketemu kacebe Pi’i ae, mulek. Ngaceb laris tibake, juwet ikuh…,” jarene. Kabeh osi nggenggek kemekel gak osi ngrasakno. Bambing tambah mbureng, tapi suwe-suwe trus mesem, kroso lek dibikin. ambik nggablog geger e Endik.

“Ayas wingi lak sik crito se Mbing, lha laopo ente terus ladub ewed. Lak salahmu dewe ta. Mangkane ta ojok biasa ninggal konco. Ente mambu sembarang, ladub ae. Terus… karepmu opo lek onok sepur mini iku? Iku ril e ndik ndhuwur lho Mbing, Kadit osi ente mudun sak enak e,” jare Endik model ngudang.

“Mubengo ambek kacebe Pi’i lak iso ta Mbing, onok opo-opo paling mek beset opo kecekluk… wkwkwk…,” Bendhot njarak.

“Mari rong ubengan, Pi’i malik, awak soroh… gara-gara juwet iku awak isoh urusan silup. Maksudku ngeneh lho… sopo jenengmu? Wkwkwkw… Karepkuh, awak tak numpak mubeng ngonoh. Lek onok halteneh gak mudun sik. Lak wuasik tah… tail tekan nduwur. Ndelok kutho tekan ndhuwur… Engkuk liwat alun-alun, ketok Paitun koyok pemean riwa-riwi. Awak mbayangnoh lek pas liwat ndhuwure kampunge dewe. Lhuuuw, Mbak Tini klepon pas korah-korah, merduuuhh… Bendhot pas leyeh-leyeh ndik pos, paling koyok getas sing ketan ireng… wwkwkw. Koen Ndik, isoh koyok gombal gak kanggoh. Lek sampeyan De, paling tekan ndhuwur koyok kinangan… ha ha ha,” jare Bambing nggegek. Durung mingkem Bambing disawat serbet ambek De Patimah, ditekek tekan mburi ambek Bendhot, wetenge dicewel ambik Endik, ambek mlungker sik kekel ae luwak iku, dingklik sampek njombat-njombat. Et… Jon molai serius.

“Ngene lho yo. Ndik kene nggawe sembarang koyoke grusa-grusu. Lek aku yo gak setuju. Goleh masalah anyar iku jenenge. Kudune lak didelok sik, kuthone awake dewe iki pemandangane apik, langite resik, yo kudu dijogo iku. Ojok karepe moderen, tapi ngrusak lingkungan. Prasane gampang ta. Opo wis diitung yoan, engkuk bas-bas mateni rejekine wong liyo. Manfaat ambek mudhorote kudu dipikir temenan. Saiki bayangno, yoopo nasibe Pi’i kaceb, Mul ojek, ambek angkutan liane. Macete dalan kudu dipikirno bareng, guduk ngarang proyek anyar gawe nyirik, om,,” jare Jon gayae nuturi.

“Kuthone awake dewe iki ate diapakno se, gak jelas blas. Kuthone awake dewe iki terkenal kutho enak, kutho mbois. Tapi mboise asli, kane, gak mbois mekso, Mangkane ta rek, lek milih pemimpin sing juelasss…” jare Bendhot ambek joget sula.

Pak Nardi sing ket maeng mek ngguyu sampek mbrebes mili, akhire yo komentar.

“Kuthone awake dewe iki kutho bersejarah. Kutho pusaka arane. Yoopo yo, iki gak muluk-muluk aku lek ngomong. Awakmu kabeh lak ero sing jenenge peradaban. Lek gak ngerti rungokno ae wis. Nah, masalahe, lek pemimpine awake dewe iku tepak, berarti ero, dia akan menyumbang sesuatu yang baik untuk kemajuan peradaban kuthone awake dewe. Tapi lek sing mimpin gak ero, apes awake dewe, peradaban iso diorat-arit. Looo… gak main-main. Mangkane kudune pemimpin iku kudu duwe ilmu, yo tanggung jawab ate diapakno kuthone dewe iki. Lek ngawut yo ajur peradaban kutho iki, “jare Pak Nardi. Kabeh iso mek ndlomong. De Patimah ketoke susah, sewek maneh dilapno mripate. Kewut hobine mbrebes mili. Wonge ngwasno aku.

Durung mari Pak Nardi ngomong, dhuerr… bledheg murup. Osi njumbul kabeh. Wisa, gutap pamitan helom kabeh. Lapo Bendhot bisik-bisik nang gerombolane.

Tibake wong papat iku, cekel-cekelan pundak, hadak sepur-sepuran ambek nyanyi, liwat ngarepe Mbak Tini klepon.

naik kereta api… Tin… Tin… Tin…

Pyorrr…. Kapok a ambek Mbak Tini disiram banyu koraan. Wong papat klumus, ngaleh ambek regeg dewe.(dur)

Jaran Teji

Sakjane likes sik kemeng, tapi lek ati karep, kadit osi awak dikongkon ngenem. Sik isuk ladub ae, lha janjian hare ambik De Patimah, ate diisaki sewek. Masiyo lungsuran gak popo tapi sik kinyis-kinyis, kadang nayamul sing lungsuran hare tinimbang sing anyar wkwkwkw…lambemu rek. Paitun uklam mripit embong, Koyoke ngene iki enake liwat ngarepe biskop Merdeka, kera kaceban asaib ngepos ndik kono. Apais iku tekan kadoan suarane koyok sablukan diuncalno.

Jaranan… jarane jaran teji. sing kenek ndoro bei…
Sing nderek poro mantri…
Nyenyek tun… nyenyek tun…

Osi ae. Suarane lumayan, ngono kok gak dodol dawet. Lapo nyandak-nyandak ayas. Tibake Jumain sing nggandang. Ndik kampong kene, masiyo kaceban tapi mbois.. Rapi, utapesan, kaos kakikan, alanete gak lungset, kadang yo nggawe jaket koyok jas. Rambute roto-roto disureni klemis, rambute kadit sepiro… pomed e digetno. Yo nglumpuk ngene iki, gaya, onok sing moco koran, onok sing jigang okeran, onok sing ngrungokno radio. Jian… merdeka. Lek Pi’i yo rudit ngleker ndik jok, ambik suthange ngglantong kaos kakik e ketail bolong-bolong. Tapi masiyo uripe sederhana tapi wong-wong e jujur-jujur, nyukuri urip.

“Tun, onok lecep elek-elekan enak ngene iki ya?” jare Jumain.

“Ente dino iki kok ketok sinam, Tun,” jare Jai. Liane kolem ngroyok wis, saur manuk.

Lecep gegermu iku, batine Paitun. Sewengi ayas kaliren hare. Jarno, lek rameae engkuk tak kandakno Pak Wella, cek semburat kabeh. Kepingin ndase dithuki pestol a ambek Pak Wella. Tak langgit ae wis, selak awan hare.

Latihan Drama

logo paitun gundulMumpung sik sore, sing enak uklam-uklam karo ngrasakno angete srengene, Saking enake, Paitun kaget, meh kesrempet rombong. Tibae rombonge baksone Samut. Arek iku ancene seneng nggudo. Mesti senengane rombong oskabe disrempet-srempetno. Nggantenge gak sepiro, medhite gak lumbrah. Jithoke jeru, pait. Ngisaki penthol utas ae gak tau.

“Tun, ojok nengah ae ta, harah kono!” jare Samut ambek nggetak.

“Sing nengah sopo, wong ayas wis minggir. Lambe lek kulino towo yo ngono iku. Kudune lawetan oskab iku lak cukup nuthuk thik-thoke iku tah. Lek awakmu gak. Sak lambene ngablak. Wis brengose koyok srundeng gak kanggo,” semprot Paitun.

“Koen gak nang bale erwe ta? Rono o Tun, onok muda-mudi latihan drama. Lak senenganmu a,” jare Samut.

Gak ngreken Samut, Paitun ngeprit nang Gang Gawat. Lhuk.. bale RW emar pol. Samut pas tepak, iyo i muda-mudi latihan drama. Hadah, kanyab ibuk-ibuk nontok, babah wis kolem ae. Temenan a.

“Loo…Paitun, ate melok main ta? Bu Wiwik mulai mbukak cendelone.
“Ooo iyo…iyo…kongkon dadi suster ae Paitun. Yoa Tun?” Mbak Tin koyok radio dicethekno.

Suster gundhulmu iku, batine Paitun. Lek aku dadi suster, ente sing tak kintus. Lambene Bu Wiwik osi-osi tak obras. Ketoke sing nglatih Samian, Mas Nari mek tail ndik kadoan. Bu Wiwik mboh gremeng-gremeng rasan-rasan opo ambek Mbak Tin.

“Iku gak kliru tah critane, sakjane gak ngono!” Bu Wiwik keprucut omongan.

“Heh, nyonya-nnyonya jangan ribut ya. Kolem ae. Ini cerita sejarah, ero opo sampeyan. Wis! Iki urusane Samian. Urusannya sutradara. Oleh nontok, tapi jendelanya dikunci ya?” Tibae Bambing kaet maeng ndondok ndik ngarep, pakek bahasa, gregeten ibuk-ibuk rameae. Dilut engkas Samian moro.

“Wis sampeyan mulio kabeh. Sumpek aku. Iki tanggal piro, tanggal 10 iku wis emben. Engkuk lak isoa ndelok lek pentas. Arek-arek iku lho sak aken,” Samian nuturi. Ibuk-ibuk klewas-klewes situk-situk ngaleh ambek onok sing mecucu.

“Kamu tetap di sini!” jare Bambing ambek nuding Paitun.

Bambing sempel, arek-arek iku maleh ngurak ayas. Praene koyok klepon, Paitun mbatin mangkel. Berhubung seneng drama, Paitun acoae. Drama onok perange hare. Iku Endik laopo riwa-riwi ndik mburine arek-arek, oo paling dadi piguran, sliweran men.

Saiki lho wis jarang, tambah koyoke ganok blas, muda-mudi kampung nggawe drama crito pahlawan, terus onok aranet alandeb sing ditawan, dieret-eret. Dirante ambek kecer getien. Biasae getihe nggawe tekok yodium.

Padahal yodium lek ditelet-teletno ilange suwe. Male iling Bambing sik enom biyen, tau kolem drama dadi londo tawanan. Menene ladub halokes, awake ambek raine sing koyok klepon iku sik yodium thok, osi koyok mari njlungub. Sampek koyok ngono arek-arek nom pas iku cik senenge drama pahlawan. Saiki poo, yo aluk drama india, korea, sing kera nganale ayu-ayu iku, kodewane nyanyap towo-towo, gilo aku.

Ate magrib latihan wis rayub. Paitun uklam utem gang. Dadak kepikir iyo yo, pas Bu Wiwik rasan-rasan pekoro critone drama maeng, ancene onok benere. Ebese Pak Darmanto biyen lak yo sutradarae drama.

Paitun Iling jenate hame tau crito. Sakjane perang sepolo nopember iku gak mek wong Suroboyo thok sing berjuang. Akeh bantuan tekok pasukan Jawa Timur diladubno gentenan. Tekok Malang diladubno Kompi Sochifudin, tekok Bondowoso Kompi Untung.

Budal tekok Probolinggo Kompi Oesadi sing terus wonge ilang ndik perang. Tekok Lumajang yo onok. Diladubno bergelombang, gak mek pasukan asal BKR-TKR thok, tapi yo pasukan Sabilillah, Laskar Buruh, terus yo onok pemuda-pemudi sing gabung ndik kesatuan bersenjata.

Malang yo kirim pasukan maneh dipimpim Mayor Suwondho ambek komandan kompine Kapten M.Bakri. Pas tempur ndik daerah Ngagel, akeh sing gugur, yo ilang barang, termasuk Letnan Juari.

Hame yo crito, ndik daerah Malang yo ndadak dibentuk pasukan-pasukan. Kanyab kera SMP ambik SMA sing kolem dadi laskar, maju mati-matian ndik perang Suroboyo, kendel-kendel. Akeh sing itam gak dikenal, akhire dimakamno dadi pahlawan tidak dikenal, kusuma bangsa.

Mayor Jenderal Imam Soedjai siji-sjine wong sing nggowo alim ulama Karesidenan Malang nang front Surabaya. Kabeh kadit ngreken sembarang, sing penting ladub nang front pertempuran Surabaya, yakin ngadbi nang nusa bangsa.

Ndik pucuke gang, langit koyok dicet ireng ambek oranye abang. Plek ambek critane hame, koyok langite perang Suroboyo. Paitun uklam karo atine bangga nang perjuangane laskar-laskar iku. Tekok enggok-enggokan Alun-alun Tugu Paitun mesem kecut, oala… kusuma plastik. Ahh… biarlah sejarah mencatat, walau kenyataan melupakan. Lho, male pakek bahasa koyok Bambing lek deklamasi.

DI RADIO…

Embong nggilap, bulan seser koyok apem. Howone merdu, angin semriwing kolem Paitun uklam sak ndlujure dalan. Ndik rombong oker pojokan gang, Mat nyepit leyeh-leyeh nyetel radio. Masio gemrosok suarane yo kane ae wanyok ngrungokno, padahal suoro biduane sampek gak jelas, nyanyi opo tukaran ambek pegawai ben e. Ndik halabese, Lik Paeni lawetan sate laler. Satene sak opil, beluke sak kecamatan. Nangdi maneh yo, nang pos ae enake, be’e umbul lawas nglumpuk.

Ladalah, temenan, lengkap pasukane, Bendhot en his geng, gico kabeh iki. Kok dungaren tertib lambene. Oala… tibae ngrungokno radio pisan. Kolem ae ayas, batine Paitun. Onok ipok, nakaman, pepek dew… Dumane howone kane, Bambing iso mek kaos kutangan thok hare.

“Sinih kamu, iki laguneh mbois-mbois, Tun. Lagu lawas tapih wuenak-enak. Lek denger lagu saikih ayas gak paham,” jare Bambing.

“Suwe ayas kadit nyetel radio, oyi hare, ingeb maeng gak sengojo onok lagu-lagu blues, lhuk… iki mbois thesss…” jare Endik koyok nemu emas, ambek gaya gitaran. Mekitik, le.

“Le ayas yoopo-yoopo yo sek ngenes lagu indonesah tah. Kathik sing aslih, lek musikeh anyar awak-awakan kadit osi niroknoh,” praene Bambing osi koyok sueneng ngrungokno radio, gayae terharu.

Lek radio sing dicekel Bendhot iki rodok lumayan unine, masio onok ngembrete thithik. Batreine ndik njobo jejer-jejer dikareti, rodok nayeng. Wayahe batreine lak papat, iki iso nem hare. Paling gak tau ganti, mek dipepe lek isuk.. Potensione wis krowak. Antene iso seyek, sing pucuk nggambleh. Gak e, arek iku lek nyetel radio ambek diuncal-uncalno ta. Tutupe mburine ae wis diganti kethokan triplek ditaleni kawat. Radio ta bekupon iku. Tulisan gelombange wis ilang, karek garis-garise.

Ambek Bendhot ketoke diumek ae, gelombange ditepakno karepe.

“Ojok diumek aeh ta pren, pas kane hare lagune,” Bambing ngablak wis.

“Iki tak pasno kok. Antene mari tak benakno sik ngewes ae. Radio mu ndik hamur jupuken po’o, iki ketoke batreine ate sibun, ” Bendhot njawab.

“Sayang radiokuh wis kadit osi diserpis. Lha tak serpis nangdi ae, jare wonge mesti kongkon mbuak, jiait anceneh,” jare Bambing ambek mecucu. Iso koyok klepon.

“Opo’o radiomu?” Samian takon.

“Critane ojob lak mbiyodo. Mumpung ipes, radio tak get noh ae, lha pas laguneh diparpel hare. Hadak ayas keturon. Gak eroh ojob helom. Ayas gak sempat wis, radio ambek ojob hadak dicemplungnoh got. Awak mencolot, padahal pas tak goleki ndik got sik munih, laguneh pas semuk on de woter. Bareng ketemu hadak wis mbleluk, kobong… koslet paling,” jare Bambing ambek kekel campur getun.

Wong-wong nggegek kabeh. Pancet ae Mbing. Liane kok dadi pelengkap penderita ae. Kok radio, entek taplak ambek sewek piro Bambing lek pekoro setriko.

“Ente sik iling ta, awake dewe biyen. Direwangi numpak bemo, kadang uklam, opo apedesan, mek pekoro tuku kupon lagu. Ambek kepingin lanek penyiare. Opo maneh lek onok artis penyanyi terkenal oket.” Endik crito.

“Artis-artis biduan biyen lek gak sobo radio yo kadit osi ngetop,” jare Bendhot.

“Biyen kanyab radio amatir ndik kene. Lha iku saksine… Tun, Paitun apal iku. Wong kabeh tau diparani. Sakjane pas iku wanyik osi dadi penyiar, cumak isinan. Tau dijak siaran ndik radam ndi iko, lali aku… gak muni-muni… hadak ngompol,” jare Samian. Wis kekel kabeh.

Awas koen le, Samian, rambute koyok sapu duk. Lek surian, sedino entek suri agit. Lek pekoro radio amatir, ancene apal ayas. Ente ecek-ecek.

Ente ero a. biyen radio amatir ndik kene sak arat-arat. Onok Radam Tris ndik Mbareng Kartini, iki nggene lagu langgam ambek keroncong, penyiare sing beken yo Cak Ruslan, tapi terus handip nang Pioner Jalan Bromo. Onok KDS 8 ndik kudusan terus pindah Jalan Kawi. Radio Dendys ndik daerah perusahaan, Radio Lamda ndik Oro-oro Dowo. Lek SOBC sak durunge ndik Jalan Wilis, we’e Om Yoe. Ndik Taman Slamet radione jenenge Telstar 7, cideke onok Radio Tenes-X, ndik cidek stadion iku. Opo maneh. Andalus ndik Jalan Kelengkeng.

Ndik taman Senaputra yo onok we’e Pas Rustam, penyiare Opan sing gondrong sangar iku, gawene bengok-bengok ndik stadion lek onok bal-balan. Radio Omega wek e Hendrik ndik Talun. Radio Imanuel ndik Jalan Cipto. Ndik ngarepe pabrik es Ngaglik biyen onok, tapi ayas lali jenenge. Ndik Glintung onok Radio GL e Pak Jono, Cakrabuwana ndik jalan Ngantang. Ilinga ente, TT 77 ndik Celaket, Gema Surya ndik Sukun. Ndik Kidul Dalem yo onok Radam KD33. Ilingku yo onok Kutilang, terus Fancy ndik Jalan Wilis. Liane sik kanyab, tapi ayas lali. Jaman sakmono penyiar osi beken koyok bintang pilem. Gelek, pendengar-pendengare sing seneng ater-ater nakaman opo najaj. Ayas biasane diumani ambek wong-wong ndik radam.

Zaman iko ganok ilok-ilokan, kabeh rukun. Njaluk lagu, kirim-kiriman salam, salam manis…salam kompersa… kompak persahabatan, salam sayang… wkwkwkw…. Tapi yo onok penyiare nganal sing pleboi, lek sing wedok jenenge opo yo… plekodew le’e. Yo jaman saiki iki, wong kok hobine ilok-ilokan, maido, mesoh… ndik umum pisan. Biyen kabeh lambene tertib. Yang yangan thok wis.

Lho, kok dipateni radione ambek Bendhot.

“Sori.. sori.. batreinya wafat sodara-sodara. Besok pagi mepe lagi yah?” jare Bendhot ambik ngringkese radione. Atase radio transistor ae lek ngringkese koyok sewan sone nentam. Kabele batrei ambek anten iso gak kompak, diringkes mowol-mowol. Bambing iso mbureng hare.

“Lek lagu pas kane ngene iki, batreimu ojok sampek sibun, Ndhot. Bambing helom iso sumer engkuk,” jare Samian nyemoni Bambing.

Tak inggati pisan ae, batine Paitun ambek ngadeg. Mboh, dino iki dituruti ae likis ate nglayap nang di. Tekan prapatan Kayutangan, Paitun mandeg ndik ngarepe serpis radio nggene Pak Edi. Radio opo ae sing ganok ndik kene, mulai radio kuno sampek sing transistor. Pak Edi ketoke nggethu dirubung radio rusak. Sodere mbeluk arpus. Tak rikim lek rusak kabeh. tibae wanyok ngetes nyetel radio, muni ndik corong nduwure toko. Lhuk lagune rek.

Di radio… aku dengar lagu kesayanganmu
Kutelepon… di rumahmu, sedang apa sayangku…

Iku lak lagune Gombloh. Nawak iku, ayas tau ingeb jagongan ambek arek gondrong iku ndik Alun-alun. Malah ayas diukutno tahu petise Boimin. Oala…tahu petis rasa coklat. (idur)

Gendruwese Ringin…

logo paitun gundulGerimis kepyur-kepyur nyiram howo isuk. Godong ambek kembang ndik taman sak dowone piggir trotoar nggilap kelip-kelip koyok mutiara. Paitun uklam ambik ngitung ting listrik, sengojo kadit payungan, kepingin ngrasakno adheme Ngalam sing asli. Tapi naisak kucinge, wulune mamel njebeber kademen.

Paitun mbayangno, ngene iki sing kane yo rimpam nang warunge Cak Kin, nowar karo ngipok, ipoke murni… murni jagung. Nowar e daginge gak sepiro, daging Jowone sing kanyab, manisah e mak tlunyurrr… lek dilek.

Dadak ndik enggok-enggokan Sarinah Paitun Mlongo. Lho… ngecet opo genaro-genaro iku. Lhuk… ngawur ae lapo ringin dicet. Sopo sing ngongkon, kok wani-wanine. Tau sekolah ta gak sing ngongkon iku. Yok opo se, iku paling cilikane gak tau sobo Alun-alun. Paitun pegel, ate diparani wong-wong iku, tapi mandheg, gak sidho, soale ndik pojokan tibake akeh genaro nggrumbul. Ketoke ngroweng kabeh.

“Lha iyo, ngene iki yo opo. Lak iso rusak kabeh tah wit e iku. Ringin iku umure wis sutaran tahun rek. Ayas mulai licek lek diterno ebes minggu-minggu ngono yo ngiyup ndik kono. Lek gak ro sejarah yo ngono iku, kemeruh, soale gak duwe kenangan, ” jare sing kuplukan blantik.

“Paling cilikane gak ndek enek. Gak ro asal-usul. Padahal kapan iku ente lak ero dewe, onok wong-wong tekan pusat, jarene wong pelestarian mboh opo, ayas gak itreng, iku lho ahline sing nglindungi barang-barang lawas. Iku ngukur-ngukur ringin ndik kene kabeh, dicateti, suwe… awak ngetutno sampek gringgingen,” jare sing tangane tato thok. Paitun ngempet mesem, areke sangar, tapi tatone tulisane ‘doa ibu’.

“Wit ringin ndik kene ancene wis sebagian dicatet ambek wong pusat, soale sing ndik alun-alun iki termasuk benda heritage, dadi benda sing dilindungi, wong lek ngarani benda cagar budaya. Yo sakjane sembarang iku kudu ati-ati lek ate lapo-lapo,” Iki sing gnomo rodok intelek, omongane akeh boso londone, klambine kantoran, nayamul yoan gnarone, batine Paitun, sangking ayas wis peyok, dicet meneh tambah ajor.

“Ayas heran, mosok sembarang liane gawe kisruh ae. Kene iki sing duwe Malang rek ya? Masio awak-awak lawetan plembungan ngene, awak lak yo warga. Opo dipikir wong-wong koyoke awake dewe ngene ini iso dibodohi terus. Ayas biyen yo halokes, yo eruh yo opo carane ngregani lingkungan. Umpomo awak ayak ngono, lhuww tak tumbas Alun-alun iki, temenan iki, dirumat sing asik. Ayas wong Malang thess,” jare sing kaosan ireng nggawe jaket. Brengose ketel. Tulisane ndik kaose sangar… jagal kota. Hadah, bareng jakete dicepot, tulisane tibae… jagalah kebersihan kota. Oala… Di Baidi, batine Paitun ambek ngempet atawek.

Wadah, ketoke dalan mulai macet. Kanyab libom minggir ate tail onok opo. Paling kanyab sing rikim, ringin kok diroki, dikiro onok fesyen jare arek saiki, lek biyen fesyen iku jengenge yo ratu luwes. Lah kok yo onok ae sing lambene mlethes.

“Niku dicet tirose gara-gara lare-lare sawanen, kathah dhemite tirose,” jare wong lawetan tahu petis.

Paitun kenal wonge, Wak Boimin, tahu ne kane, tapi petise kanji thok. Ndik pikulane onok tulisan anyar Tahu Boi, dicet ambek cet sepatu ketoke, mlethot kabeh, mblobor pisan. Saking suwene lawetan tahu petis ndik alun-alun, umpomo wonge senden ringin ngono dipikir sing dodol ganok.

Dadak onok wong kewut tapi praene mriayeni, pensiunan, ketoke mari sepedaan pancal.

“Dhemit opo, iku alasan cap opo? Kalau cari alasan yang logis. Kita ini orang berpendidikan. Saya tahu soal urusan pemerintahan. Dhemit. Dhemit opo? Dhemit proyek?” Wong-wong surak.

“Alasan kok gak mbois blass….iku duduk dhemit, paling nates opo gendruwes. Gendruwese ae wis gak iso medeni, lha wis kewut pisan, isone mek watuk. Paling karepe ngudang arek cilik-cilik, areke sing kepiyer.” jare sing brengose ketel. Kabeh ngekek atawek. Boimin dadak gunggungan.

“Kok mboten sanjang kulo. Pun kathik dhemit situk, dhemit sekawan welas kulo kesak e mriki,” jare Boimin ambek gaya ngesak ndik ngokobe. Wis tambah emar.

Paitun mesem. Yo ngono iku wong Malang. Lek onok masalah sing ngrugekno, kabeh kompak mbelani kuthone, masio tah karo noyug. Iku sing kudu dijogo sampek saiki. Wonge kane-kane, pokoke ojok sanjipak ente, iso digado.

Iling noware Cak Kin, Paitun ndang ngaleh. Ublem warunge Cak Kin, kabeh tibake yo wis krungu pekoro ringin dicet.

“Lha iyo, lek mek pekoro nates terus wit dicet. Iso-iso gedong-gedong, wit, lompongan, barongan, sing peteng-peteng medeni iku lak dicet kabeh. Termasuk Paitun iki iso-iso katut dicet,” jare Samian. Kadit nes wanyok.

Manisah iso koyok mandeg ndik gulu. Kait iki Paitun kesereten manisah. Noware Cak Kin iki biasane kane, iki kok rasane aneh. Lho wernone yo seje. Paitun ngwasno Cak Kin.

“Opo o Tun, rawone gak koyok biasae ta? Kluwek angel Tun saiki, larang pisan. Gak popo, ganok bahan kimiane. Gak-gak lek koen ketam,” jare Cak Kin dengan santainya. Des… iku.

Liwat Gang Gawat…

ikon paitun gundulBiasae lek ate nang Alun-alun, Paitun nunut mikrolet. Tapi saiki kepingin uklam. Nrabas gang-gang, liwat trotoar, terus ngaso diluk nang isor wit. Kolem sak uklame sikil, Paitun ublem Gang Gawat.

“Suwe gak liwat kene, wong-wong tambah sugih ketoke,” batine Paitun. Sak dowone gang ancene akeh sing mbangun omah, onok ae lek agit.
“Lho, Paitun, dungaren liwat kene!” bu Wiwik mbengok, Paitun sampek jumbul. Onggot mulai emar komentar. Paitun meneng ae, ngaso ndik buk’e pos. Dirungokno ae nggedabruse wong-wong nang kono.

“Paling Paitun melok-melok blusukan ya?” onok sing nyaut.
“Yo ket biyen lek Paitun. Durung onok sing blusukan, Paitun wis blusukan,” jare liane. Mbak Tin mecungul kolem pisan, takok nang Mbak Tin.
“Mbak Tin, tukang sampeyan prei ta?
“Duduk tukange sing prei, sidu iki cupet?
“Sopo sidu iku mbak?”
“Si duitt….” Mbak Tin jawab cengengesan. Paitun mbatin, pancet ae Tin iki. Mulai nom sampek rabi sik prengesan ae koyok arek enom.
“Alaa paling yo ojire deleh isor bantal. Ndang marekno omah sampeyan cek ndang apik,” jare Mbak Wiwik, manasi. Paitun mek mesem tail wong-wong iku.

“Kono lho, njaluko walikota, mumpung saiki mbangun kantore. Be’e sampeyan oleh lungsurane kayu reng ta semen,” onok sing mulai ngawur.
“Ngawurae… lek jenenge walikota, yo opo ae yo enak. Kepingin sembarang sak det sak nyet yo dadi. Lha aku, iso ae mbangun omah ndang mari, uuaapik, tapi maringono poso setahun. Isuk bengi teter sego krupuk ambek kecap, lak iso kendho kabeh sak omah.” Wong-wong podho kekel, Paitun mek mesem. Iso koyok aku koen, batine Paitun. Awak bendino kemping hare.
“Takok’o Paitun. Tun, awakmu wis mampir ta nang balaikota. Mampiro Tun.”
“Yo Tun, deloken, jare uaapikk, mewah Tun. Awakmu masio ngono yo kudu ngrasakno. Lungguhane jare empuk Tun,” Bu Wiwik ngurupno spiker aktipe.
Wis iki, batine Paitun, mulai gak enak iki. Omongane Bu Wiwik mulai pengaruh. Mbak Tin tambah banter.
“Lho iyo lho, masio awake dewe yo kudu ngrasakno.”

“Kita kan termasuk ikut urun?” mbak Wiwik mulai gae bahasa.
Paitun kroso mulai gak enak. Ngadek alon-alon ateh ngaleh.
“Ate nang endi Tun. Dijak rundingan dadak ngaleh.”
Paitun acuh ae. Lek gak ngaleh, awak iso kepengaruh.
“Paitun cabut, rek!” jare wong-wong podo atawek.
Paitun nyludurae, sing bengak-bengok jarno batine Paitun. Paitun wis ate utem gang, ngono yo onok ae sing mebngok tekan loteng.

“Tun, lek ketemu walikota sampekno yo, kapan rek slametane. Ojok lali ayas ambek onggot-onggot diundang ya!?! Temenan Tun, sampekno yo…!
Paitun gak ngreken, tapi pas mlaku sobo trotoar nerusno uklame sikil, Paitun mbatin, wong-wong yo onok benere. Cobak se tak mampir, ambek ate ngomong suwun soale alun-alunku male apik.

Komunitas